Valt het jou ook op? De sigaret lijkt terug van weggeweest onder jongeren, zichtbaarder dan hij in jaren is geweest. Toeval, trend, of heeft de tabaksindustrie opnieuw een generatie aan zich weten te binden? We doken in de cijfers en de mogelijke verklaringen.
Influencers verbergen hun pakje sigaretten niet langer, maar presenteren het als onderdeel van hun voorkomen. Ook in films, series en videoclips duikt de sigaret weer vaker op. Het roken van sigaretten maakt een opmars en lijkt onder jongeren zichtbaarder en daarmee normaler dan het jarenlang is geweest.
Hoe is die opmars te verklaren? Is het de Y2K-esthetiek die terugkeert in mode, films en sociale media? Is het een vorm van verzet tegen een wereld vol regels en gezondheidsadviezen? Speelt de onzekerheid over de toekomst een rol? Is de sigaret simpelweg weer stoer geworden (of was het dat altijd al)?
We gingen in gesprek met jongeren hierover en verdiepten ons in de cijfers.
‘Het is ook bijna een fashion statement voor mensen om mij heen.’ – Roemer, 23 jaar
‘Wat ik zie in de media is dat het hebben van een sigaret een soort sfeer kan creëren. Bijvoorbeeld in vakantiefoto’s of juist in selfies met vrienden onder het genot van een sigaret.’ – Eva, 21 jaar
De cijfers over roken en vapen
Voordat we in de verklaringen duiken, eerst de harde cijfers. Klopt het beeld dat we op straat en op TikTok zien eigenlijk wel?
Roken
Van de 18- tot 25-jarigen rookte 23,7% in 2024, een lichte daling ten opzichte van 25,8% een jaar eerder, waarvan 18,7% uitsluitend sigaretten (CBS). Onder alle 12- tot 25-jarigen rookt 18,1% maandelijks (Trimbos-instituut). Zet je dat naast tien jaar geleden, dan is het beeld eerder dalend dan stijgend: van 35% naar 24% onder jongvolwassenen. Onder 12- tot 18-jarigen veranderde er in diezelfde periode niets en bleef het steken op 8% (CBS, Jeugdmonitor 2025).
Vapen
Tussen 2021 en 2023 verzesvoudigde vapen onder jongvolwassenen, van 2 naar 13% (CBS). In 2024 zakte dat voor het eerst weer naar 9%, precies toen het verbod op vapes met een smaakje inging (CBS). Klinkt als een succesje voor de wetgever, tot je ziet dat 85% van de maandelijkse vapers begin 2025 alsnog de verboden vapes met smaakje rookt (Trimbos-instituut). Onder scholieren van 12 tot 16 jaar wordt inmiddels zelfs meer gevapet dan gerookt: 24,6% deed het weleens, 14,3% maandelijks, 4% dagelijks, en dat aandeel is al sinds 2019 vrijwel niet gedaald (Trimbos-instituut). Bij jongvolwassenen daalt vapen dus, maar bij minderjarigen (12-18 jaar) steeg het aandeel dat weleens vapet juist van 6,1% naar 7,6% tussen 2023 en 2024 (CBS via NOS).
Twee gewoontes, één verslaving
Vervangt de vape de sigaret, of worden deze naast elkaar gebruikt? Van de jongvolwassenen die vapen, rookt meer dan de helft er ook nog gewoon bij: 5% doet beide, 4% vapet alleen (CBS). Nederlands-Vlaams onderzoek onder scholieren laat zien dat niet-rokers die vapen, het jaar erop vaker beginnen met roken. En andersom: rokers gaan op hun beurt ook vaker vapen (Maastricht University/IVO). Recent onderzoek waar ook longpatholoog Danielle Cohen aan meewerkte, vond dat 70% van de nicotinegebruikende scholieren dual use is: vapen én roken door elkaar (Nieuwsbrief Zorg en Innovatie).
Waar de tabaksindustrie de e-sigaret aanvankelijk als bedreiging zag, lijkt zij er inmiddels baat bij te hebben: voor veel jongeren fungeert de vape als opstap naar hun eigen sigaretten. Zo bezat Philip Morris jarenlang eenderde van de aandelen van vapemerk Juul, terwijl datzelfde Juul zich publiekelijk profileerde als tegenstander van de sigaret (Ikstopnu.nl). Onderzoek naar het overnamebeleid van de vier grootste tabaksfabrikanten concludeert dat hun investeringen in e-sigaretten vooral bedoeld zijn om de verkoop van gewone sigaretten in stand te houden, niet om die te vervangen (TabakNee). Inmiddels brengen de tabaksgiganten ook zelf wegwerpvapes op de markt, zoals Imperial met het merk blu (TabakNee).
Nergens in deze cijfers zien we een significante piek. Maar bedenk dat de bovenstaande data grotendeels van vorig jaar zijn en dat betrouwbare cijfers altijd verder terugkijken. Nu de sigaret zo zichtbaar terugkeerde in beeld en op social media, is het dus de vraag of we hier in korte tijd een opleving zien. Een peiling van vergelijkingssite Independer, gepubliceerd in augustus 2026, laat zien dat inmiddels 40% van de 18- tot 29-jarigen rookt of vapet, veruit het hoogste percentage van alle leeftijdsgroepen. Let op: dit is een peiling onder ruim 2.100 Nederlanders, geen doorlopend overheidsonderzoek zoals dat van CBS of Trimbos, dus met een grotere foutmarge. Maar de richting bevestigt wel wat dit artikel beschrijft: een zichtbare opleving die de officiële cijfers nog niet volledig laten zien.
Verklaringen voor toename
De sigaret is weer prominenter aanwezig in de jongerencultuur. Op sociale media verschijnen influencers en artiesten steeds vaker met een sigaret in beeld. Boy (19) starte een petitie via DeGoedeZaak en wijst erop dat artiesten als S10, Lil Kleine en Joost Klein op platforms als Instagram, TikTok en Snapchat bijdragen aan die normalisering.
Dit bericht op Instagram bekijken
‘Popcultuur en sociale media romantiseren roken nog altijd. Denk aan rocksterren of kunstenaars die worden neergezet met een sigaret als symbool voor de ‘struggling artist’.’ – Roemer, 23 jaar
‘Ik denk dat roken in pop culture ook algemeen acceptabel is, waardoor jongeren er niet raar van opkijken als het om hun heen wordt gedaan.’ – Jochem, 24 jaar
Dat dit effect heeft, is niet gek: longpatholoog Danielle Cohen (LUMC) legt uit dat het puberbrein extra gevoelig is voor status, spanning of ‘cool zijn’, terwijl de frontaalkwab, het hersengebied dat helpt bij het afwegen van langetermijngevolgen, nog volop in ontwikkeling is. De sociale voordelen voor jongeren wegen vaak zwaarder dan de (lange termijn-) gezondheidsrisico’s.
Ook films, series en muziek spelen een belangrijke rol. Volgens het rapport Lights, Camera, Addiction van de Amerikaanse anti-tabaksorganisatie Truth Initiative bevatte 70 procent van de populairste bingeseries uit 2023 beelden van tabaksgebruik. Ook series laten regelmatig rokende personages zien. Daarnaast bevatte bijna een kwart van de populairste Billboard-muziekvideo’s tabaksbeelden, goed voor ongeveer vijf miljard weergaven op YouTube. Uit dit onderzoek blijkt ook dat Jongeren die veel rokende personages zien, hebben tot drie keer meer kans om zelf te beginnen.
@rookvrije.generatie Sigaretten en vapes verdienen volgens Anja geen rol meer op de socials of het grote doek! 🎬 Voor elke stopper is dit weer een herinnering aan hoe zwaar het is om die sigaret te laten liggen. Denk jij dat de filmindustrie daarom hier verantwoordelijkheid in moet nemen? VOOR ROOKVRIJ. Samen met @hartstichting, @kwfkankerbestrijding, @longfonds ♬ origineel geluid – rookvrije.generatie
‘Ze zien constant allemaal verschillende bekende mensen roken, drinken, gokken etc. Het lijkt eigenlijk wel alsof het weer een soort rage wordt.’ – Finn, 20 jaar
Tegelijkertijd is ook het product zelf veranderd. Waar sigaretten nauwelijks vernieuwen, worden e-sigaretten voortdurend aangepast aan de leefwereld van jongeren. Uit onderzoek van het Trimbos-instituut (2025) blijkt dat 85 procent van de jongeren die maandelijks vapen zoete smaken gebruikt, ondanks het Nederlandse verbod op smaakjes dat sinds 1 januari 2024 geldt. Daarnaast heeft één op de vijf jonge gebruikers weleens een zogenaamde ‘smartvape’ gebruikt: een e-sigaret waarmee ook gebeld, muziek geluisterd of spelletjes gespeeld kunnen worden. Cohen waarschuwt dat illegale vapes tot 15.000 trekjes bevatten en nicotinezouten gebruiken die nauwelijks irriteren, waardoor jongeren onopgemerkt verslaafd raken.
Tenslotte speelt ook de internationale tabaksindustrie een rol. Philip Morris-topman Jacek Olczak verklaarde in 2023 dat sigaretten “in musea thuishoren” (PMI), maar tabaksmerken blijven wereldwijd investeren in campagnes die op jongeren zijn gericht, zoals Marlboro’s I Am Marlboro. Die campagnes spelen nadrukkelijk in op identiteit, vrijheid en zelfexpressie, precies de thema’s die ook binnen de Y2K-esthetiek centraal staan (Campaign for Tobacco-Free Kids). De sigaret blijft zo, ondanks alle gezondheidswaarschuwingen, niet alleen een nicotineproduct, maar ook een stijlobject.
Redenen dat jongeren weer met een sigaret gezien worden
De opkomst van influencers, popcultuur en de tabaksindustrie verklaart voor een deel waarom de sigaret weer zichtbaarder is. Maar er speelt ook iets dieper: waarom spreekt roken jongeren zelf eigenlijk aan? Drie verklaringen die daarbij steeds terugkwamen in onze gesprekken.
Persoonlijk verzet in een tijd van collectieve regels
Voor sommige jongeren voelt roken als een vorm van persoonlijk verzet: een manier om zich af te zetten tegen een samenleving waarin gezondheid, discipline en zelfoptimalisatie steeds belangrijker zijn geworden. Geen perfect lichaam, geen constante focus op gezondheid, maar juist laten zien dat je je eigen keuzes maakt. Of, in jongerentaal: geen fuck geven.
‘Toch is het altijd wel iets ‘rebels’ om te doen. Vaak hebben mensen ook dat ze liever wat willen doen juist omdat het niet mag.’ – Finn, 20 jaar
Dat betekent niet dat jongeren bewust beginnen met roken als protest tegen gezondheidsregels. Wel kan de sigaret een symbool worden van vrijheid, nonchalance en autonomie.De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beschrijft dat tabaksmarketing al jarenlang inspeelt op precies deze waarden.
Ook volgens het Trimbos-instituut spelen sociale normen een belangrijke rol bij rookgedrag. Wanneer bepaald gedrag in een groep zichtbaarder of normaler wordt, kan de drempel om het zelf te proberen lager worden.
‘Ik begon het puur te doen, omdat mijn omgeving het vaak deed. Vond het er wel interessant uitzien en kreeg het altijd aangeboden.’ – Finn 20 jaar
Opvallend is dat dit verzet zich afspeelt naast een tegenovergestelde trend: diezelfde generatie is drukker dan ooit met het optimaliseren van het eigen lichaam, van sporten tot looksmaxxing, waarbij jongeren via voeding, skincare en soms extremere middelen hun uiterlijk proberen te “maximaliseren” (NOS). Diezelfde tegenstelling zien we terug bij alcohol en drugs: Gen Z geldt als de meest “sober curious” generatie ooit, drinkt aantoonbaar minder, maar tegelijkertijd stijgt onder diezelfde generatie het gebruik van wiet, vapes en andere middelen juist (The Conversation; Addiction Resource). Gezondheidsbewustzijn en risicogedrag sluiten elkaar dus niet uit, ze bestaan naast elkaar. Roken is daarmee niet zozeer een uitzondering op de gezonde generatie, maar eerder een symptoom van hetzelfde bredere patroon.
Alles is toch al naar de klote, dus waarom nog gezond leven?
Naast verzet tegen gezondheidsnormen speelt mogelijk ook onzekerheid over de toekomst een rol. Jongeren groeien op met zorgen over klimaatverandering, oorlog, de woningcrisis en economische onzekerheid. Wanneer de toekomst toch al onzeker voelt en je mentale druk ervaart, kan de motivatie om voortdurend gezond te leven afnemen: niet als bewuste keuze om jezelf schade toe te brengen, maar als kortetermijndenken waarbij het moment zwaarder weegt dan de gevolgen.
Dat jongeren zich weinig laten weerhouden door de gevolgen op lange termijn, is overigens niet nieuw. Ook in de crisisjaren tachtig werd er al gesproken over een “generatie-nix” en “doemdenken” onder jongeren. Onderzoek naar dat soort labels laat zien dat het beeld van een nihilistische jeugd deels een terugkerend verhaal is dat elke generatie in onzekere tijden wordt opgeplakt, en niet per se een nieuw kenmerk van Gen Z (Universiteit voor Humanistiek).
‘De onzekere politieke en economische staat van de wereld zorgt voor een soort toekomstwanhoop, en roken wordt dan al snel een manier om met die stress en onrust om te gaan.’ – Roemer 23 jaar
Het patroon herhaalt zich dus: economische onzekerheid en angst over de toekomst gaan kennelijk vaker gepaard met onverschilligheid tegenover risico’s op lange termijn. Alleen de vorm verschilt. Toen uitte zich dat in drugsgebruik en punk-nihilisme, nu zien we het terug in de sigaret als esthetisch statement. Het onderliggende mechanisme lijkt van alle tijden, alleen het symbool verandert mee met de tijdgeest.
Roken polariseert, dus meer klicks
Een andere perverse reden waarom de sigaret zichtbaarder lijkt te worden, is de logica van sociale media zelf. Online content die discussie oproept, wordt vaker bekeken, gedeeld en becommentarieerd. Juist omdat veel mensen roken sterk afkeuren, kan een rokend persoon online sneller reacties uitlokken: van bewondering en nostalgie tot kritiek en verontwaardiging. En dat… leidt dan weer tot meer views. Journalist en schrijver Doortje Smithuijsen legt dit fenomeen uit.
Een rookfoto is niet alleen een beeld van iemand die rookt, maar ook een statement: rebels, nonchalant of juist bewust tegen de stroom in. Normafwijkend gedrag doet het goed in de algoritmes, dus de discussie die het oproept, maakt het beeld vervolgens nog zichtbaarder. Dit was ook de reden van de petitie van Boy eerder al genoemd in dit artikel.
Dit bericht op Instagram bekijken
Wanneer stoer omslaat in gewoonte
‘De sigaret kan er misschien uitzien als een stijl- of identiteitsobject, maar voor het lichaam blijft het gewoon nicotine. Je kunt beginnen omdat het er aantrekkelijk uitziet, omdat mensen om je heen het doen of gewoon uit nieuwsgierigheid. Het probleem is dat nicotine snel verslavend kan zijn. Voor je het weet, verandert ‘af en toe eentje’ in het gevoel dat je er niet meer zonder kunt, met alle gevolgen van dien.
Zeker op jonge leeftijd is dat iets om bij stil te staan. Het brein is dan nog volop in ontwikkeling en daardoor gevoeliger voor beloning en gewoontevorming. Wat begint als iets sociaals of esthetisch, kan uiteindelijk een gewoonte worden waar je moeilijk vanaf komt. De sigaret mag dan weer een ander imago krijgen, de werking en de gevolgen van nicotine veranderen niet mee met de trend.’ – Aniek Raamsteeboers, Longarts
Wat begint als een statement, kan uiteindelijk veranderen in een gewoonte waar jongeren moeilijk vanaf komen. Nicotine heeft immers een sterk verslavende werking. De grens tussen “ik kies hiervoor” en “ik kan moeilijk zonder” vervaagt daardoor sneller dan jongeren verwachten.
Zoals eerder beschreven is juist het puberbrein extra gevoelig voor gewoontevorming. Dat maakt deze grens voor jongeren extra riskant: Trimbos-instituut bevestigt dat nicotinegebruik op jonge leeftijd de kans op afhankelijkheid vergroot, precies doordat het jonge brein gevoeliger is voor de effecten ervan.
Daarmee ontstaat een tegenstelling: de sigaret begint misschien als een manier om controle uit te stralen, terwijl nicotine er juist voor zorgt dat die controle afneemt. Wat eruitziet als een bewuste keuze of een tijdelijk experiment, mondt al gauw uit in een verslaving die moeilijk te doorbreken is.
‘Ik was eerst een gezelligheidsroker en toen ging het over naar zelf pakjes kopen, omdat “ik het nodig had”.’ – Eva, 21 jaar
@pointer.kroncrv Er zijn dit jaar al 24 melding gedaan door artsen over gezondheidsproblemen door vapen bij het landelijk meldpunt, meldt RTL Nieuws. In heel 2024 en 2025 kwamen er 34 meldingen in twee jaar tijd. De jongste patiënt is 13 jaar. Eerder dit jaar spraken wij met deze jongeren, zij zijn op jonge leeftijd verslaafd geraakt aan roken en vapen. vapen #tabak #rookvrijegeneratie #pointer
De esthetiek verandert, de risico’s niet
De sigaret is dus niet zozeer terug omdat jongeren massaal opnieuw zijn gaan roken. De cijfers laten een genuanceerder beeld zien. Wel lijkt roken zichtbaarder te zijn geworden, gevoed door sociale media, popcultuur, een veranderende esthetiek en de overstap van vapen.
Y2K-nostalgie: retro esthetiek, retour risico’s
Bijvoorbeeld Y2K, het nostalgisch teruggrijpen naar de jaren ’00, die verder gaat dan lage heupbroeken en oude ringtones. Jongeren kijken massaal series en films uit die tijd, van Friends tot Sex and the City, en romantiseren daarmee een periode die ze zelf vaak niet bewust hebben meegemaakt. Die nostalgie werkt selectief: mensen herinneren zich de sfeer, niet de context. En in die sfeer werd volop gerookt, op tv, in films, op feestjes, zonder dat het raar was. Dezelfde nostalgische blik die de sigaret weer hip maakt, haalt bijvoorbeeld ook het bijbehorende schoonheidsideaal van die tijd terug waar momenteel veel over wordt geschreven: het extreem tengere “heroin chic”-lichaam, met Kate Moss als bekendste gezicht. Roken en heroin chic zijn dus geen twee aparte trends, maar twee kanten van dezelfde medaille: een generatie die terugverlangt naar een periode die er, van een afstand bekeken, vrijer en zorgelozer uitziet dan die in werkelijkheid was.
‘We kunnen niet tegelijkertijd streven naar een rookvrije generatie en accepteren dat nicotinegebruik opnieuw wordt genormaliseerd. Als sigaretten en vapes weer onderdeel worden van het straatbeeld, sociale media en de populaire cultuur, moeten we ons afvragen of het huidige beleid wel genoeg doet. Als we echt een rookvrije generatie willen, moeten we voorkomen dat een nieuwe generatie überhaupt verslaafd raakt.’ – Aniek Raamsteeboers, Longarts
Voor sommige jongeren staat de sigaret voor vrijheid, identiteit of nonchalance. Maar achter dat beeld schuilt nog altijd hetzelfde product: een nicotineverslaving die zich weinig aantrekt van trends. Misschien is dat wel de grootste les. De uitstraling van de sigaret verandert met iedere generatie, maar de gevolgen blijven hetzelfde. Wat vandaag een accessoire of een statement lijkt, kan morgen een gewoonte zijn waar je moeilijk vanaf komt. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar hoeveel jongeren roken, maar ook naar hoe roken opnieuw een plek heeft gekregen in de jongerencultuur. Want zodra een sigaret weer vooral wordt gezien vanzelfsprekend, dreigt uit beeld te raken wat het uiteindelijk nog altijd is: een van de meest verslavende en schadelijke consumentenproducten die er bestaan.
Meer over jongeren?
Al sinds 1999 helpt Youngworks organisaties om jongeren beter te begrijpen en bereiken. Met een team van onderzoekers, adviseurs en trainers vertalen we inzichten over jongeren naar concrete strategieën en interventies. Of het nu gaat om studiekeuze, arbeidsmarkt, motivatie of gedragsverandering we helpen je begrijpen wat jongeren beweegt en hoe je daar effectief op inspeelt.
Onze kennis delen we via blogs, longreads en boeken voor iedereen die werkt aan de toekomst van jongeren.
Wil jij je met collega’s verdiepen in dit onderwerp? Neem dan zeker contact met ons op.