“Het is ontzettend waardevol om een onafhankelijke partner de gesprekken te laten voeren met jongeren en hun MDT-begeleiders. We zijn ontzettend blij met zowel de kritische adviezen als het uitlichten van de positieve ervaringen. Youngworks denkt enorm mee in hoe wij onze vragen beantwoord krijgen in de onderzoeken!” – Sarah Evers, Senior Programma manager
Aanleiding: Jongeren maken zich zorgen, maar weten niet waar te beginnen
Volgens onderzoek van het Nederlands Jeugdinstituut maakt 70% van de jongeren zich zorgen om klimaatverandering. Toch weten velen van hen niet wat ze zelf kunnen doen of waar te beginnen. Het Wereld Natuur Fonds (WWF-NL) wil daar verandering in brengen. Ze zochten een partner die hen kon helpen om jongeren écht te bereiken en te begrijpen en zo het MDT-programma ‘Meer Natuur’ te ondersteunen met kwalitatief onderzoek.
Vraag
Hoe beleeft de doelgroep van 12-18 jaar het MDT-programma ‘Meer Natuur’, en hoe kan het programma nog beter aansluiten bij de interesses en behoeften van jongeren?
Aanpak
Youngworks voert gedurende het meerjarige MDT-traject (dat loopt tot maart 2027) kwalitatief evaluatieonderzoek uit op de deelnemende scholen. Op drie momenten (vlak na de kick-off, vóór en na de challenge) spraken onze onderzoekers met jongeren via duo-interviews op locatie, en met docenten via individuele online of telefonische gesprekken.
De bevindingen bundelen we per fase in een deelrapportage. Aan het einde van het traject levert Youngworks een overkoepelend eindadvies op, gebaseerd op alle deelrapportages samen. Zo kunnen WWF-NL en alle betrokken partners het programma tussentijds bijsturen en verder verbeteren.
Inzichten
Natuur beleven werkt. Jongeren willen de natuur niet begrijpen vanuit theorie, maar door het te ervaren. Zelf naar buiten, de handen uit de mouwen steken en de impact voelen: dat is wat blijft hangen. Excursies (of het nu wadlopen, juttersbingo op het strand of een boswandeling is) maken het abstracte thema concreet en persoonlijk. Passieve werkvormen zoals gastlessen of debatten sluiten minder aan; jongeren willen actief aan de slag, het liefst buiten.
Ruimte voor eigen inbreng vergroot motivatie. Jongeren haakten het meest aan wanneer ze zelf konden bepalen hoe ze hun challenge invulden. Opvallend is dat de meest enthousiaste reacties kwamen bij challenges die natuur verbonden met maatschappelijke impact: van pindaslingers knutselen met de onderbouw en een natuurspeurtocht met de bovenbouw, tot een bezoek aan ouderen met bloembollen gefinancierd via ingezameld statiegeld. Die combinatie leverde dubbele impact op, voor de natuur én voor mensen, en gaf jongeren directe, tastbare waardering. Iets wat louter klimaatacties vaak missen.
“Een belangrijk inzicht is dat de jongeren echt betrokken raken wanneer zij de impact van hun inzet direct kunnen ervaren. Op het moment dat zij zelf een concrete actie uitvoeren waarbij ze iets doen voor anderen en voor de natuur, ontstaat meer motivatie en begrip voor de maatschappelijke waarde van hun handelen. Zo hebben meerdere groepen jongeren zelf gastlessen ontwikkeld en gegeven op basisscholen, bijvoorbeeld over duurzamer leven of natuurbehoud. Dit laat ons zien dat jongeren bewustwording over natuurpositieve thema’s belangrijk vinden en ambassadeurs willen zijn om impact verder te verspreiden.’ – Sarah Evers, Senior Programma manager
School als springplank: WWF bereikt jongeren waar ze toch al zijn. Veel jongeren worden via nieuws en social media al dagelijks geconfronteerd met klimaatproblemen, maar MDT Meer Natuur maakte de problematiek een stuk concreter en persoonlijker. Pas als jongeren de schade zelf zien of ervaren (statiegeldflessen ophalen, leren hoeveel plastic er in de zeeën drijft) landt de boodschap echt. Dat besef vertaalt zich bij sommigen ook naar hun eigen gedrag: kleine dagelijkse keuzes, zoals het licht uitdoen als je de kamer verlaat. Tegelijk weten veel jongeren niet dat WWF meer doet dan panda’s redden en donaties werven. Ontdekken dat WWF actieve schoolprojecten aanbiedt, was voor velen een verrassing, en een drempelverlagend inzicht. Want je inzetten voor de natuur ’s avonds of in het weekend past simpelweg niet in hun volle agenda’s.
Kansen voor het programma
Het onderzoek leverde meerdere concrete adviezen op voor de doorontwikkeling van ‘Meer Natuur’. We delen er een paar:
- Verbind de activiteiten binnen het programma actief met de challenge. Benoem expliciet waarom leerlingen de lessen krijgen, wat de inhoud relevant maakt en hoe de kennis of vaardigheden bijdragen aan het vormgeven van hun challenge.
- Combineer vrijheid met begeleiding. Behoud de zelfstandigheid en keuzevrijheid die leerlingen waarderen, maar zorg voor voldoende kaders en ondersteuning.
- Stimuleer challenges in groepsverband. Inspireer leerlingen met acties die ze samen met vrienden kunnen uitvoeren en laat zien dat kleine veranderingen al een verschil maken.
- Benadruk de ‘what’s in it for me’: voor veel jongeren zit de motivatie niet enkel in het redden van de planeet, maar ook in de gezelligheid en samenwerking eromheen.
Resultaat
“We gebruiken de inzichten uit de Youngworks-onderzoeken actief om ons MDT Meer Natuur-programma doorlopend te verbeteren, zoals het aansluiten op de belevingswereld van de jongeren. Hierdoor hebben we de koppelingen tussen de verschillende onderdelen van het programma steeds explicieter gemaakt, bijvoorbeeld hoe opgedane vaardigheden bijdragen aan hun eigen projecten.” – Sarah Evers, Senior Programma Manager
De tussentijdse rapportages en eindadviezen van Youngworks helpen WWF-NL, Young Impact en de partnerscholen om het programma elk jaar scherper te maken. De inzichten vormden de basis voor aanpassingen in het lesmateriaal, de opzet van challenges en de begeleiding door docenten, zodat ‘MDT Meer Natuur’ steeds beter aansluit bij wat jongeren beweegt.
Onderzoeker over dit traject
Laura Werdler:
“Het was opvallend dat de klimaatproblematiek voor jongeren groot, dreigend en moeilijk te bevatten voelt, maar dat MDT hen helpt om er meer grip op te krijgen. Hoewel de meesten van nature weinig interesse hebben in het onderwerp, vinden ze het wel belangrijk en beseffen ze dat hun generatie ermee te maken krijgt. Tijdens MDT ontdekken ze dat ook zij iets kunnen bijdragen, hoe klein ook. De challenges werden als leuk ervaren om samen en voor anderen uit te voeren en gaven jongeren vertrouwen in hun eigen kunnen: ook als jongere kun je echt iets betekenen.”
Meer weten?
Wil jij ook meer weten over de impact die jouw jongerenprogramma maakt? Of heb je een andere vraag over jongeren? Neem dan contact met ons op.