De werkbeleving van jonge medewerkers in de sector zorg en welzijn

“Youngworks ontrafelde voor ons de verschillen tussen jong en oud op de werkvloer, tussen vroeger en nu, en de combinatie daarvan: jonge medewerkers binnen de huidige tijdgeest. Dat heeft ons het inzicht gegeven om de wereld van jongeren die nu werken in zorg en welzijn echt te kunnen begrijpen.”

– Johan Siegert, Programmamanager AZW

Aanleiding

In de sector zorg en welzijn stroomt een nieuwe, jonge generatie medewerkers de werkvloer op: gen Z, geboren tussen 2000 en 2015 en op dit moment maximaal 24 jaar oud. Het aantrekken en succesvol inzetten van deze nieuwe generatie speelt een belangrijke rol bij het aanpakken van de uitdagingen op de arbeidsmarkt.

Om de sector hierin te ondersteunen, wil het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (AZW) meer inzicht in de drijfveren, motivaties en werkbeleving van generatie Z. Aanvullend wil AZW verkennen welke rol deze generatie kan spelen bij het toekomstbestendig maken van de sector en het omarmen van waardevolle nieuwe technologie en innovatie in de manier van werken. Om dit te onderzoeken schakelde AZW Youngworks in.

Onderzoeksvraag

Wat kenmerkt generatie Z en welke uitdagingen en kansen biedt deze generatie voor de sector zorg en welzijn?

Aanpak

Om deze vraag te beantwoorden verwierven we op verschillende manieren inzicht in de werkbeleving van jonge medewerkers in de sector zorg en welzijn. We deden literatuuronderzoek, gingen in gesprek met experts en voerden een kwalitatief onderzoek uit onder de jongste generatie op de werkvloer.

In het kwalitatieve onderzoeksdeel gingen we in gesprek met negentien jongeren (18-27 jaar) met een vast dienstverband binnen de sector zorg en welzijn. De deelnemers zijn werkzaam in negen branches binnen de sector zorg en welzijn. Van geestelijke gezondheidszorg tot sociaal werk, kinderopvang en ziekenhuiszorg. We verzamelden op twee manieren inzichten: via WhatsApp-dagboeken en individuele online diepte-interviews

WhatsApp-dagboeken

De negentien deelnemers ontvingen gedurende een werkweek drie keer een korte WhatsApp-opdracht. Met deze opdrachten verkregen we aan de hand van video’s, spraakberichten en foto’s een direct inkijkje in de werkervaring van jonge medewerkers. Onderwerpen waarover de deelnemers vertelden waren onder andere:

• hun persoonlijke keuze voor een toekomst in zorg en welzijn;
• waar ze energie van krijgen in hun werk en wat hen juist energie kost;
• de kansen en uitdagingen die ze ervaren in de samenwerking met collega’s van de eigen én oudere generaties.

Online diepte-interviews

Youngworks voerde na afloop van de WhatsApp-opdrachten met elke deelnemer een verdiepend gesprek. In deze interviews vroegen we door op onderliggende motivaties en ervaringen. We verdiepten ons onder andere verder in de keuze voor hun huidige werk, behoeftes ten aanzien van werk en leidinggevenden, de dagelijkse werkpraktijk, intergenerationele samenwerking, de betekenis van actuele ontwikkelingen in de sector en hun kijk op hun persoonlijke toekomst in zorg en welzijn.

Inzicht

De jongste generatie op de werkvloer heeft een waardevolle signaalfunctie: hun ideeën, wensen en het gedrag op de werkvloer laten zien wat de sector zorg en welzijn aantrekkelijk maakt én houdt voor deze en toekomstige generaties. Het beeld dat gen Z nu schetst van werken in zorg en welzijn is tweeledig. Aan de ene kant ziet deze generatie in de sector unieke kansen om waardevol werk te doen en écht verschil te maken voor mensen. Het is een omgeving waarin gedreven jonge medewerkers betekenisvol en uitdagend werk uitvoeren, sterke banden met collega’s opbouwen en volop mogelijkheden zien om zich te ontwikkelen.

“Ik heb vroeger eigenlijk altijd al gezegd dat ik de zorg in wilde. Mijn moeder heeft ook in de zorg gewerkt. Zorgen voor mensen en aan hun bed staan heb ik altijd al mooi gevonden. Als ze een slechte dag hebben kun jij dan toch weer iets voor ze betekenen waardoor het net wat beter wordt.”

– Jonge medewerker, Thuiszorg

Aan de andere kant is het een sector die veel vraagt van zijn medewerkers. Grote verantwoordelijkheid, heftige werkomstandigheden, hoge werkdruk en gevoelens van onmacht ten aanzien van een complexe systeemwereld drukken op het werkplezier van gen Z. Dit is een vruchtbare voedingsbodem voor twijfel over hun toekomst in zorg en welzijn. Het leidt tot een dilemma onder jonge medewerkers: blijven ze – gemotiveerd door het unieke, waardevolle werk – meehollen in de veeleisende wereld van zorg en welzijn? Of zoeken ze rustiger vaarwater en kiezen ze voor een ander carrièrepad?

“Ik merk dat ik het werk steeds zwaarder vind. Dat komt ook doordat we met steeds minder mensen een afdeling moeten draaien. Vooral wat betreft het lichamelijke stuk denk ik niet dat ik dit tot mijn pensioen vol ga houden. Dan denk ik wel van: hoe gaat dit verbeteren in de toekomst? Ik kan toch niet tot aan mijn pensioen elke dienst zo rennen? Wat verwachten ze van ons daarin?”

– Jonge medewerker, Ouderenzorg

Vooralsnog houdt het betekenisvolle en interessante werk veel jonge medewerkers gebonden aan de sector. Een grote meerderheid is op dit moment tevreden over haar werk. De scheurtjes in de aantrekkingskracht van de sector zijn desondanks duidelijk zichtbaar. Om jonge medewerkers te blijven boeien en binden is verandering noodzakelijk.

Resultaat

Het onderzoek leverde inzichten op in de werkbeleving van gen Z in zorg en welzijn en richtlijnen voor de noodzakelijke veranderingen binnen de sector. AZW deelde deze inzichten actief op verschillende manieren binnen de sector:

• De onderzoekspublicatie werd online gedeeld en actief onder de aandacht gebracht via LinkedIn en nieuwsbrieven.
• AZW organiseerde samen met Youngworks een clubhuisbijeenkomst in februari 2025. Youngworks presenteerde hier de resultaten uit het onderzoek aan beleidsmakers uit alle branches van de sector. Vervolgens gingen de deelnemers actief aan de slag met het bedenken van kansen en initiatieven op beleidsniveau. De bijeenkomst werd afgesloten met een jongerenpanel, waarbij jonge medewerkers direct reageerden op de bedachte plannen en hielpen om deze verder aan te scherpen.
• AZW produceerde en verspreidde een korte insight-video waarin Rutger van den Berg de belangrijkste inzichten en adviezen deelt:

De onderzoeker over dit traject

“Petje af voor al die jonge medewerkers in zorg en welzijn die op zo’n jonge leeftijd al zulk complex en emotioneel werk doen. Tijdens de open en persoonlijke interviews binnen dit onderzoek namen ze ons mee in hun eerste ervaringen. Wat mij het meest is bijgebleven, is de waarschuwing die uit hun verhalen spreekt. Om jongeren voor dit werk te behouden is het belangrijk dat er aandacht en ruimte is voor hun leerproces, onderlinge uitwisseling, eigen inbreng en oprechte waardering voor hun inzet. Maar door de hoge werkdruk en personeelstekorten staat dit onder druk. Gelukkig ontstonden er talloze concrete ideeën tijdens de clubhuisbijeenkomst waarin beleidsmedewerkers en jongeren samen brainstormden. Ik hoop dat deze positieve energie doorwerkt.”

– Anne Lisa Mudde, onderzoeker en adviseur bij Youngworks

Meer weten?

• De longread van AZW ‘Gen Z in zorg en welzijn’
• De publicatie van het onderzoek ‘Gen Z in zorg en welzijn’.

Wil je weten hoe we de uitdagingen en kansen van de jonge medewerkers binnen jouw sector kunnen schetsen met bijvoorbeeld onderzoek? Neem contact met ons op.