“Dit advies geeft ons inzichten in wat jongeren daadwerkelijk willen en geeft ons input die waardevol is voor de totstandkoming van het regionaal programma” -Antonie Mauritz, senior beleidsmedewerker Onderwijs en Jeugd – Gemeente Ede
Aanleiding: wetsvoorstel ‘Van school naar duurzaam werk’
Niet voor alle jongeren is het behalen van een diploma of het vasthouden van een baan vanzelfsprekend. Jongeren in een kwetsbare positie, zoals jongeren met een instabiele thuissituatie of mentale of fysieke gezondheidsproblemen, ervaren diverse knelpunten in de route van school naar een startkwalificatie, een duurzame plek op de arbeidsmarkt of een andere plek zoals dagbesteding. Het kan hier gaan om vroegtijdige schooluitval (VSV) of moeite met het vinden van een geschikte opleiding of baan. Met nadelige gevolgen: ze behalen geen startkwalificatie en/of belanden in een zwakke positie op de arbeidsmarkt. Huidige regionale VSV-programma’s focussen zich vaak op jongeren tot 23 jaar.
Het nieuwe wetsvoorstel ‘Van school naar duurzaam werk’ verplicht scholen, doorstroompunten (voorheen: Regionaal Meld- en Coördinatiepunten) en gemeentes (verantwoordelijk voor het uitvoeren van de participatiewet) om jongeren tot 27 jaar beter te ondersteunen bij de overgang van school naar werk, het behoud van werk bij (dreigende) werkloosheid of een andere duurzame toekomst. Het doel van het wetsvoorstel is om kansengelijkheid onder jongeren te vergroten door op deze momenten betere begeleiding mogelijk te maken. Dit vraagt per Doorstroompuntregio om een nieuw regionaal programma dat aansluit op de behoeften van jongeren die kwetsbaar kunnen zijn voor uitval tijdens instroom, doorstroom of uitstroom. Scholen, doorstroompunten en gemeenten zijn verplicht om samen te werken en jongeren actief te betrekken in het vormgeven van dit nieuwe regionale programma.
Naar aanleiding van het nieuwe wetsvoorstel vroeg Doorstroompuntregio Vallei* Youngworks om advies te geven hoe het regionaal programma beter kan aansluiten op de behoeftes van de doelgroep.
*In opdracht van Contactgemeente Ede (Doorstroompuntregio Vallei), het onderwijs in de regio (contactschool ROCA12) en arbeidsmarktregio Foodvalley (centrumgemeente Ede). In het vervolg spreken we over regio Vallei.
Vraag
Hoe kan het nieuwe regionaal programma beter aansluiten op de behoeften van jongeren tot 27 jaar die kwetsbaar zijn voor uitval in de fases instroom, doorstroom en uitstroom?
Aanpak van het traject
Om tot een concreet advies te komen, brengt Youngworks het perspectief van de doelgroep in kaart. We spraken professionals uit regio Vallei, waaronder doorstroomcoaches, leerplichtambtenaar, studieloopbaancoaches en werktrajectbegeleiders, over hun ervaringen en knelpunten in het huidige regionale VSV-programma. Op basis van deze gesprekken werkten we concrete kansen uit en legden deze als stimulimateriaal voor aan jongeren.
We voerden individuele diepte-interviews met een diverse groep jongeren uit regio Vallei. De jongeren zijn kwetsbaar (geweest) voor uitval in de fase instroom, doorstroom en/of uitstroom. Zo spraken we jongeren met mentale of lichamelijke gezondheidsproblemen, onstabiele thuissituaties, ex-statushouders, neurodivergente jongeren en jongeren van het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. Deze jongeren spraken openhartig over hun behoeftes, omdat het ontwikkelde stimulimateriaal een ingang bood om hierover in gesprek te gaan. Jongeren kunnen immers moeilijk zelf hun behoeftes benoemen, maar wel reageren op de concrete ontwikkelde verbeterpunten. Op basis van hun perspectief, konden wij de regio Vallei ondersteunen in het ontwikkelen van het nieuwe regionale programma.
Enkele quotes uit de gesprekken met jongeren
“Wat mijn doorstroomcoach doet is heel goed, ze blijft vragen. Ik houd niet van zelf hulp aan mensen vragen, ik wil het eerst zelf uitzoeken. Ik had heel lang haar hulp niet nodig. Uiteindelijk heb ik haar wel gevraagd of ze me kon helpen met schulden. Nice dat ik bij haar met alles terechtkon.”
Jongere, 20 jaar – uitval op mbo
“Als iemand me belde voor hulp, kwam ik vaak in een freeze. Ze belden met hoe het ging, en ik dacht alleen maar: ze willen me terugkrijgen naar werk, ik moet weer iets doen. Dat zorgde voor druk, dan lukte het bij mij allemaal niet meer. Zulke belletjes kunnen heel erg beknellen.”
Jongere, 24 jaar – uitval op mbo
“Niemand wil me aannemen, omdat ik maar 24 uur kan werken en het doelgroepregister schrikt af. Ik heb een diploma, ik weet al wat ik wil, ik heb geen hulp nodig bij wie ik ben en welk werk bij me past. Ik heb praktische hulp nodig, iemand die vacatures naar mij doorstuurt, met me meedenkt, iemand die aangeeft bij organisaties: zij heeft deze en deze hulp nodig, kunnen jullie dat bieden?”
Jongere, 25 jaar – werkeloos, diagnose autisme
Een adviseur over dit traject
Dit adviestraject werd uitgevoerd door Ruby de Nijs, Laura Werdler en Bart de Ridder.
Adviseur Ruby de Nijs over het traject:
“De jongeren deelden openhartig hun vaak complexe verhaal met ons. Sommigen zaten nog midden in hun proces, anderen blikten erop terug. Vaak vertelden ze dankbaar over één professional die écht een verschil voor hen had gemaakt. Maar ook dat ze trots waren op hun eigen veerkracht. Dat maakt indruk.”
Resultaat en vervolg
We leverden een adviesrapportage op en bespraken de adviezen en implicaties met het kernteam vanuit regio Vallei. Ons advies geeft richting en houvast hoe het regionaal programma in regio Vallei kan aansluiten op de behoeftes van jongeren. De beoogde inwerkingtreding van het wetsvoorstel ‘Van school naar duurzaam werk‘ is 1 januari 2026, onder voorbehoud van politieke besluitvorming.
Meer informatie?
Wil je weten hoe we ook jouw gemeente, doorstroompunt of regio kunnen ondersteunen in de doorvertaling van het wetsvoorstel ‘Van school naar duurzaam werk’? Neem dan contact met ons op.