“Dit onderzoek liet ons zien dat het waterbewustzijn onder jongeren nog relatief laag is, maar dat de bereidheid om water te besparen juist groot is. Een hele mooie en kansrijke ingang voor Vitens. We gebruiken deze inzichten om ons bestaande aanbod verder te verbeteren en nieuwe projecten te ontwikkelen, en kijken met veel plezier terug op de samenwerking met Youngworks: een zorgvuldig opgezet onderzoek, duidelijke deadlines en prettig, intensief contact gedurende het hele traject.” – Rosann Kok, Adviseur Communicatie Vitens
Aanleiding: Jongeren bewuster maken van drinkwatergebruik.
Nederland behoort tot de gelukkige landen waar drinkwater een low-interest product is; het is er altijd en van goede kwaliteit tegen een betaalbare prijs. Alleen staat die vanzelfsprekendheid onder druk door veranderende weersomstandigheden, economische ontwikkeling en bevolkingsgroei. Als grootste drinkwaterbedrijf van Nederland (5,8 miljoen gebruikers) is Vitens daarom actief bezig met waterbewustzijn en -besparing voor diverse doelgroepen.
Voor de jeugd verzorgt Vitens al verschillende activiteiten in het basisonderwijs. Om deze activiteiten te versterken, wilde Vitens meer inzicht in de mogelijkheden voor het vergroten van waterbewustzijn en het stimuleren van waterbesparing onder de doelgroep van 8-18 jaar oud. Wij zijn enthousiast met deze vraag aan de slag gegaan en hebben Vitens geholpen om hier meer richting aan te geven.
Vraag
Centraal in dit onderzoek stond de vraag: Welke rol kunnen 8-18-jarigen spelen in waterbesparing? In deze vraag zitten inzicht in en het vergroten van waterbewustzijn onder jongeren omsloten als voorwaarde.
Aanpak
We voerden een uitgebreid, gefaseerd onderzoek uit. In de eerste fase doken we in de literatuur en ging Youngworks in gesprek met drie gedragsexperts over het stimuleren van gedragsverandering, vormen van gedragsbeïnvloedingen en inspirerende voorbeelden uit andere sectoren.
De inzichten uit deze fase leidden tot stimulusmateriaal waar we in online diepte-interviews met 32 jongeren over in gesprek gingen. Daarbij maakten zestien jongeren voorafgaand aan de online interviews drie app-opdrachten om een beeld te krijgen van hun watergebruik en wat ze zelf al doen aan waterbesparing. Met jongere kinderen (tussen de 8 en 10 jaar) hielden we alleen online diepte-interviews.
Inzichten
Jongeren zijn zich bewust van het belang van voldoende schoon drinkwater en realiseren zich dat ze in Nederland in een bevoorrechte positie verkeren. Wanneer ze naar het buitenland gaan, merken ze hoe anders het kan zijn: daar moeten ze vaak water uit een fles drinken en is warm douchen soms beperkt. Toch voelen jongeren geen urgentie om water te besparen, omdat ze verwachten dat er in Nederland altijd genoeg schoon drinkwater zal zijn. Ze hebben nog nooit een tekort aan drinkwater ervaren en zien Nederland als ‘een echt waterland’. Door de vele rivieren en hoeveelheid regen denken ze dat we hier nooit echt zonder drinkwater zullen zitten. Ze zien niet dat er óók hier momenten van schaarste en piekbelasting kunnen ontstaan. Daardoor krijgt waterbesparing – ondanks de goede intenties – weinig aandacht of prioriteit van jongeren, zeker in vergelijking met meer zichtbare uitdagingen zoals energiebesparing.
Jongeren hebben vaak weinig inzicht in hun waterverbruik en weten ook niet hoe belangrijk waterbesparing is. Daarbij is hun drinkwatergebruik in veel contexten niet volledig autonoom. Het vindt grotendeels plaats in interactie met de sociale omgeving: thuis, bij de sportvereniging, op school en binnen vriendengroepen. Daardoor hebben zij behoefte aan duidelijke(re) handvatten om water te besparen. Om waterbesparing effectief te stimuleren, moeten interventies op die verschillende sociale invloedssferen inspelen.
Om jongeren in beweging te krijgen, is het nodig om helder uit te leggen welke uitdagingen er in Nederland spelen rondom drinkwater, en concreet handelingsperspectief te bieden, zowel voor thuis als in groepssituaties. Uit dit onderzoek blijkt bovendien dat de effectiviteit van interventies verschilt per leeftijdscategorie. Op basis hiervan hebben we Vitens geadviseerd om hun aanpak af te stemmen op de verschillende leeftijdsgroepen.
Resultaat
Dit onderzoek heeft een aantal belangrijke aannames voor Vitens bevestigd en daarnaast nieuwe inzichten gegeven in hoe jongeren denken over en omgaan met watergebruik. Ook biedt het duidelijke richting in welke leeftijdsgroepen binnen 8-18 jaar de meeste potentie ligt voor toekomstige activiteiten en strategie. Samen vormen deze inzichten een stevige basis om Vitens’ plannen voor de komende jaren verder vorm te geven en te versterken.
Onderzoeker over dit traject
Dit onderzoek werd uitgevoerd door onder anderen Laura Werdler.
“Het verkennen van het eigen gedrag met jongeren was in dit onderzoek erg interessant. Ze vertelden openhartig over hun verbruik en wat water voor hen betekent. Enerzijds blijkt water heel vanzelfsprekend en staan zij er nauwelijks bij stil. Anderzijds raakt het aan hun identiteit: vooral de lange, warme douche is een vast onderdeel van hun dagelijkse routine of zelfs een moment van self-care. Die paradox is interessant. Wat mij vooral bijblijft, is de welwillendheid onder jongeren om water te besparen. Ze voelen de noodzaak (nog) niet, maar staan er wel voor open om hun gedrag op dit vlak aan te passen. In tegenstelling tot andere thema’s binnen duurzaamheid, wekt waterbesparing weinig weerstand op. Dat is voor Vitens, maar eigenlijk voor ons allemaal, een positieve boodschap!”
Meer weten?
Wil jij ook weten hoe je jongeren bewuster kan maken? Of heb je een andere vraag over jongeren? Neem dan contact met ons op.