‘Youngworks heeft ons een diepgaande inkijk gegeven in het perspectief van jongeren op gokken. Zij hebben op kwalitatieve wijze onderzoek gedaan naar hoe jongeren met gokken in aanraking komen en hoe dit verband houdt met deelname. Opvallend was de jonge leeftijd waarop de eerste kennismaking met gokken plaatsvindt en de mate waarin het gokken genormaliseerd is in de belevingswereld van veel jongeren.’
Merel Walraven, Adviseur/Onderzoek Kansspelautoriteit
Aanleiding: Onduidelijkheid over gokgedrag en risicofactoren bij minderjarigen
Gokken mag pas vanaf 18 jaar, maar in de realiteit maken jongeren er al veel eerder kennis mee. Krasloten onder de kerstboom, een pokertoernooitje thuis met ouders, of een totootje zetten via het account van een oudere broer: veel jongeren benoemen dit soort vormen van gokken als onderdeel van hun sociale omgeving nog ver voordat ze volwassen zijn. De Kansspelautoriteit (Ksa) wilde beter inzicht krijgen in de route die jongeren afleggen rondom kansspelen, van het eerste contact tot het verdere verloop van hun gokreis. Zij vroegen Youngworks om dit te onderzoeken.
Centrale vraag
Hoe ziet de kansspelreis eruit van jongeren onder de 18 jaar?
Aanpak
Youngworks voerde een kwalitatief onderzoek uit in twee fasen. Eerst maakten 50 jongeren tussen de 16 en 21 jaar die ervaring hebben met gokken voorbereidende app-opdrachten via WhatsApp. Met foto’s, beschrijvingen en voicememo’s deelden zij hun kennis over gokken, maakten ze een persoonlijke tijdlijn van hun gokervaringen en hielden 24 uur bij waar ze gokken tegenkwamen in hun dagelijks leven.
Vervolgens selecteerden we 24 van hen, voornamelijk jongens, voor individuele online diepte-interviews. Zij reflecteerden daarin op hun gokgedrag op minderjarige leeftijd. Zo kregen we inzicht in hoe gokgedrag ontstaat, hoe het zich ontwikkelt en welke rol de sociale omgeving daarbij speelt.
Inzichten
Gokken begint thuis, lang voordat jongeren het zo noemen. De eerste kennismaking vindt gemiddeld plaats tussen het 8e en 12e levensjaar, bijna altijd in de thuiscontext. Een kraslot als kerstcadeau, meedoen aan een familiepoule, of spelletjes waarbij kaarten of prijzen op het spel staan. Op dat moment herkennen jongeren de gokelementen niet als zodanig. Pas als ze terugkijken, identificeren ze dit als hun eerste ontmoeting met gokken.
Zelfstandig gokken is sociaal gedreven. Ergens tussen het 12e en 14e levensjaar beginnen jongeren zelf te gokken, eigenlijk altijd samen met vrienden. Ze spelen thuis potjes poker, proberen verschillende spellen uit op online platforms en zetten samen geld in op sportwedstrijden. ‘Een totootje zetten’ is voor veel jongeren gewoon een werkwoord geworden. Het sociale aspect van gokken is een belangrijke drijfveer: samen inzetten en iets winnen of verliezen is spannend en verbindend.
De leeftijdsgrens is makkelijk te omzeilen. Jongeren zijn opvallend open over hoe zij de grens van 18 jaar omzeilen. Via het account van een oudere vriend, een broer of zelfs een ouder kunnen zij als minderjarige gemakkelijk gokken. Sommige ouders nemen hun kind ook bewust mee in de wereld van sportweddenschappen of bijvoorbeeld poker, vanuit de gedachte hen dan maar ‘op een veilige manier’ te laten spelen. Illegale goksites zijn onder de meeste jongeren bekend, maar wordt weinig gebruikt. De noodzaak is laag, omdat ze via accounts van anderen toch via legale aanbieders kunnen gokken, wat voor hen veiliger voelt.
Rond hun 15e krijgen jongeren een negatiever beeld van gokken. Naarmate jongeren ouder worden, ontwikkelen ze een realistischer beeld van gokken en de gevaren ervan. Ze doorzien het kanssysteem achter gokken en merken bij henzelf of in hun omgeving de verlies- en verslavingsrisico’s waarmee het gedrag gepaard gaat. Gokken wordt volgens echt problematisch als het buiten de sociale context plaatsvindt: vrienden die ook zonder de groep online gokken en daar niet mee kunnen stoppen.
Stoppen met gokken of hulp zoeken is voor jongeren lastig. Jongeren geven aan dat het lastig is om te minderen of stoppen, of ze nu problematisch gokken of niet, omdat het zo sterk verweven is met hun sociale leven. Daarbij weten ze niet goed waar zij terecht kunnen voor hulp. De drempel om hulp te zoeken is hoog, hulpbronnen zijn nauwelijks bekend en op school of in andere kringen is het onderwerp vanwege een duidelijk stigma moeilijk bespreekbaar.
‘We hebben heel prettig samengewerkt met Youngworks. Korte lijntjes, regelmatig en fijn contact en ze staan altijd open voor suggesties of vragen. Daarnaast zijn ze heel sterk in projectmanagement en hebben ze een erg duidelijke focus en expertisegebied: jongeren centraal!’ Rick van Rijn, Toezichthouder/inspecteur Kansspelautoriteit
Resultaat
Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van de Kansspelautoriteit als onderdeel van een drieluik naar gokgedrag bij minderjarigen en jongvolwassenen. De inzichten geven de Ksa nieuwe handvatten om te bepalen welke aanvullende maatregelen nodig zijn om jongeren beter te beschermen, en worden meegenomen in de meerjarenagenda Bescherming tegen gokschade, die de Ksa samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid uitvoert.
‘De opgedane inzichten geven de Kansspelautoriteit nieuwe handvatten voor het beter beschermen van de jongere doelgroep. De komende periode gaan we verder aan de slag om te kijken welke aanvullende maatregelen nodig zijn om jongeren beter te beschermen. Daar wordt op dit moment al samen met het ministerie aan gewerkt, onder meer vanuit de Meerjarenagenda Bescherming tegen gokschade.’ Merel Walraven, Adviseur/Onderzoek Kansspelautoriteit
Onderzoeker Laura Werdler over dit traject
“Het is opvallend hoe sterk gokken verweven is met de sociale wereld van jongeren, al ver voordat zij hier eigenlijk kennis mee mogen maken. Gokken is voor hen geen ‘geheime activiteit’, het is gewoon wat je doet als je samen voetbal kijkt of met vrienden afspreekt. Hoewel de meesten wel weten dat gokken in de bredere maatschappij nog best een stigma heeft, wordt het in hun eigen omgeving door de sociale context sterk genormaliseerd. Juist dat systemische karakter maakt het zo lastig om te voorkomen of te doorbreken.”
Meer weten?
Lees hier het volledige persbericht over alle drie onderzoeken.