Waarom jonge meiden nog vaak zwijgen over menstruatie (en hoe dat verandert)

Mirthe Zonneveld
1 december 2025

Dit artikel is deels gebaseerd op mijn masterscriptie, geschreven in het kader van mijn research master Communication Science aan de Universiteit van Amsterdam.

Menstruatie is van alle tijden en leidt vaak tot allerlei klachten en ongemakken: van stress over doorlekken en niet meedoen aan de gymles tot menstruatiepijn. Toch hoor je er vaak weinig over: er is een menstruatietaboe. Hoe zit dit bij jonge meiden*? Wat is hierover bekend vanuit onderzoek? We doken in het thema en zien: we moeten hier echt vaker over praten.  

De afgelopen maanden deed ik onderzoek naar het taboe rondom menstruatie. Door middel van een online experiment keek ik of een positieve tekst over menstruatie het taboe kan verlagen onder mensen die menstrueren (16-35 jaar). Het bleek dat onder degenen met een gemiddelde hoeveelheid menstruatiepijn, een positieve tekst inderdaad zorgde voor minder negatieve attitudes rondom menstruatie. Ook was hun intentie lager om negatief over het onderwerp te praten en rapporteerden ze minder taboe en stigma rondom het thema.

Maar praten jongeren hier wel over? Kun je als jongere echt eerlijk zijn over hoe je je voelt tijdens je menstruatie? Of blijft het iets dat je liever stilhoudt? Naast het fysieke ongemak, worstelen veel menstruerende jongeren met een dubbele druk: enerzijds het managen van je cyclus – van doorlekstress tijdens een les tot paracetamol slikken tijdens een proefwerk – anderzijds de sociale implicaties. Wij doken in hun leefwereld en spraken met een jongedame over haar persoonlijke ervaringen met (praten over) ongesteld zijn. Over zachtjes maandverband openen op het schooltoilet, felicitaties bij de eerste menstruatie en online misinformatie over ongesteldheid.

Wat houdt het menstruatietaboe precies in?

Elke maand zijn er 1,8 miljard vrouwen op de wereld die menstrueren en 50 tot 90% van hen ervaart hier pijn van. Maar hoe natuurlijk menstruatie ook is; er blijft een taboe op zitten. Zo gaf in een onderzoek bijna de helft van de vrouwen tussen de 12 en 25 jaar aan zichzelf vies te vinden tijdens de menstruatie. Meer dan een derde van hen gaf dan ook aan niet graag te praten over het onderwerp.

Maar het taboe zit niet alleen in het zwijgen over menstruatie, maar ook het gedrag eromheen: ongesteldheid wordt verborgen. Zo bestaan er maar liefst vijfduizend eufemismen om het woord ‘menstruatie’ te omzeilen, van ‘de rode zee’, ‘lid zijn van het rode kruis’ tot ‘ketchupweek hebben’. Ook voelt bijna de helft van de vrouwen zich ongemakkelijk om naar het toilet te gaan met een tampon of maandverband in de hand wanneer kennissen, collega’s of studiegenoten in de buurt zijn. Het is belangrijk om dit taboe te doorbreken, omdat door dit gedrag veel schaamte rondom menstruatie blijft bestaan. Zo blijven meiden soms met ernstige menstruatieklachten rondlopen, waardoor klachten verergeren en een juiste diagnose lang op zich laat wachten.

Gen Z: de generatie van zwijgen of doorbreken?

Alhoewel Gen Z vaak wordt gezien als een generatie die taboes doorbreekt, blijft het praten over menstruatie ook onder jongeren gevoelig en botsen ze vaak tegen ongemak en schaamte. Op school is het omgaan met menstruatie soms lastig: het verstoppen van een tampon in je mouw, het sussen van krampen tijdens een toets of de angst om door te lekken tijdens de les. Uit onderzoek van Plan International gaf bijna negen op de tien van de meisjes en vrouwen tussen de 12 en 25 jaar aan dat zij zich zouden schamen als zij zouden doorlekken en de helft van hen heeft dit weleens meegemaakt. Jongeren voelen die sociale druk. Ongesteld zijn is iets ‘waar je gewoon mee moet dealen’ en het liefste zonder dat iemand het doorheeft. Volgens het menstruatieproduct-merk Libresse blijft 12% zelfs thuis uit angst om gepest te worden. Kunnen we dit taboe al op jonge leeftijd doorbreken; en juist ruimte maken voor eerlijkheid, empathie en betere ondersteuning? Bijna de helft van de jongeren geeft aan dat ze willen dat we in Nederland meer open over menstruatie praten.

Online safe spaces

Dat het onderwerp leeft, zie je goed online. Daar zoeken jongeren bewust naar informatie en herkenning. Op TikTok, Instagram en YouTube barst het van de content over menstruatie: van hilarische, herkenbare sketches tot real-talks over endometriose, een chronische ziekte die onder andere kan zorgen voor extreme menstruatiepijn.

@evisports Al m'n vrouwen, opgelet! 🗣️ #women #powerwoman #females #education #menstruatie #cyclus #hormones #hormonen #vrouwelijk #fitgirlsoftiktok #fitgirlmotivation #dames #cycle #ongesteld #iamwoman ♬ origineel geluid - Evi Sports
@alyciamayOh I love being a woman 😀♬ Piano famous song Chopin Deep deep clear beauty - RYOpianoforte

Online voelen jongeren zich minder alleen en durven ze veel opener ervaringen te delen dan in hun offline omgeving. Influencers zoals Jade Anna dragen bij aan die normalisering. Zo deelde ze openlijk in het AD haar verhaal over hoe ze een jaar lang niet ongesteld werd door overmatige stress .

Driekwart van de meiden in het onderzoek van Plan International is niet tevreden met de officiële voorlichting die ze op school krijgen. Ze vinden de lessen over menstruatie vaak te weinig of dat deze niet aansluiten bij hun leefwereld. Bijna 4 op de 10 meiden leert dan ook online bij over menstruatie.

Maar hoe fijn zo’n safe space ook is, het blijft ook tricky: niet alle online info is feitelijk juist, en medische klachten worden soms gebagatelliseerd. Toch is duidelijk dat er online een beweging van jongeren is om hun eigen vormen van kennisdeling en steun te creëren.

@willemijnburgersDeze opa 😭😭❤️♬ origineel geluid – willemijnburgers

Jongens: de vergeten helft van het gesprek

Ook jongens voelen zich vaak ongemakkelijk bij het onderwerp. Veel jongens geven aan weinig over menstruatie te weten of er “niets mee te maken te hebben”. Daardoor blijven misverstanden en flauwe grapjes bestaan.

Dit bleek ook uit het onderzoek van Plan International[8] onder jongens en mannen tussen de 15 en 24 jaar. Hieruit bleek dat 37% van hen menstruatie associeert met de woorden ‘vies’ en ‘stinkend’ en 23% zelfs met ‘walgelijk’. Ook heeft 1 op de 3 van hen weleens meegemaakt dat een jongen of man negatieve of vervelende opmerkingen maakte over menstruatie. In een kwart van deze gevallen kwam deze opmerking van een mannelijke docent.

Door het taboe en het stigma blijft kennis over menstruatie laag. Zo denken sommige jongens dat je niet kunt plassen met een tampon in, dat je niet kan zwemmen tijdens je menstruatie of dat je een tampon een hele dag in kunt houden.

Toch ligt hier juist een kans. Wanneer jongens beter begrijpen wat menstruatie inhoudt, ontstaat er meer empathie en normaliteit. Op TikTok zie je bijvoorbeeld steeds vaker jongens die openlijk praten over hoe ze hun partner of klasgenoot willen ondersteunen tijdens haar menstruatie. Die online openheid kan offline een groot verschil maken, zeker als ook scholen en ouders die gesprekken durven aan te gaan.

@robertholtvluwer Ze is niet “chagrijnig”, ze zit gewoon in een andere fase van haar cyclus. En ja man, dat maakt echt verschil. #vrouw #cyclus #relatie #praten #mannen ♬ original sound - Ik ben Robert
@womeninc Mannen ervaren voor het eerst menstruatiekrampen met deze simulator 🔥 Wij gingen naar de Tweede Kamer om daar mannen te laten ervaren hoe menstruatiekrampen voelen. Laurens Dassen (Volt), Nico Drost (ChristenUnie), Sjoerd Warmerdam (D66) en Joris Thijssen (PvdA) deden mee met de actie. En die sloeg aan! De vier Kamerleden hadden het behoorlijk zwaar én hebben toegezegd om in actie te komen. Dat is ook nodig, want er is een grote kennisachterstand op het gebied van menstruatie gerelateerde klachten en aandoeningen. Daarom roepen wij de politiek op om hier in het volgende regeerakkoord aandacht aan te besteden. #StemGendergelijkheid #Menstruatie #Menstruationcramps #Feminism #Tweedekamer #Verkiezingen ♬ origineel geluid - WOMEN Inc.

Tijd om het taboe écht te doorbreken

Wat mij vooral raakte tijdens mijn onderzoek, is hoe diep het menstruatietaboe nog geworteld zit, zelfs bij jongeren die zichzelf als open en progressief zien. Ondanks kleine stappen vooruit blijft menstruatie vaak iets waarover gezwegen wordt. Toch geloof ik dat verandering mogelijk is. Het is belangrijk om menstruatie niet alleen biologisch, maar ook sociaal te leren begrijpen. Zo kunnen we een omgeving creëren waarin jongeren eerlijk durven zeggen hoe ze zich voelen, zonder schaamte of oordeel. En die verandering begint bij iedereen: ook bij jongens, docenten, ouders en werkgevers. Want pas als niemand meer hoeft te fluisteren over iets wat de helft van de wereldbevolking maandelijks meemaakt, kunnen we zeggen dat het taboe écht is doorbroken. Samenvatting: menstruatie onder jongeren in vijf feiten
  1. 75% van de meiden vindt de menstruatievoorlichting onvoldoende.
  2. 9 op de 10 meisjes schaamt zich bij doorlekken op school.
  3. 12% blijft thuis vanwege angst voor pesten bij menstruatie.
  4. Jongeren zoeken steeds vaker online steun en informatie via TikTok en Instagram.
  5. Het taboe leeft nog steeds.

Kijk-, lees- en luistertips

In de documentaire ‘Ben je ongesteld ofzo?’ van 25 minuten worden Karin en Mariska gevolgd. Beiden hebben zij PMDD, Premenstrual Dysforic Disorder. Hier wordt laten zien hoe erg de verschillende fases van hun menstruatiecyclus invloed op hun gemoedstoestand, werk en hun familie hebben. In de zowel educatieve als humoristische podcast ‘Menstruatiemeisjes’ bespreken Lieke en Honorata allerlei onderwerpen die te maken hebben met ongesteld zijn, van menstruatiearmoede en vleesbomen tot de overgang. Ze hebben ook interessante interviews met personen die verschillende achtergronden hebben, zoals influencers en gynaecologen. Bronnen 1 Unicef 2 Onderzoek Ferries-Rowe 3 AD (5000 eufemismen) 4 NRC 5 Plan International (onderzoek onder meisjes) 6 Libresse 7 AD (Jade Anna) 8 Plan international (onderzoek onder jongens) 9 Libelle en Natracare *Hoewel we hier de term ‘meiden’ gebruiken, kunnen ook trans mannen, non-binaire personen en anderen menstrueren. Tegelijkertijd menstrueert niet elke vrouw.

E (15, 5 havo): “Mijn zusje appte bij haar eerste ongesteldheid gelijk onze oma en tantes. Zelf wilde ik het liever geheimhouden.”

Als je aan ongesteld zijn denkt, welke woorden schieten je dan te binnen?

Buikpijn, bloed, maandverband en tampons en zo. En ik denk ook aan doorlekken.

Wat dacht je toen je voor het eerst ongesteld werd?

Ik was toen dertien en ik was gewoon thuis. Dat vond ik überhaupt heel fijn. Ik was heel bang dat het ergens zou gebeuren als ik niet thuis was of dat ik heel erg door zou lekken. Ik was ergens wel opgelucht dat het gebeurde, want ik zat erop te wachten. Ik was namelijk bang dat ik het niet zou krijgen. Al mijn vrienden zijn wat ouder, dus zij waren wel al ongesteld geworden. Ik was bang dat ik geen kinderen zou krijgen later als ik niet ongesteld werd.

En met wie heb je er toen als eerste over gepraat?

Ik ben gelijk naar mijn moeder gegaan. Ik vond het wel alsnog spannend, maar heb het wel gewoon straight-up gezegd. Ze was verrast, ik weet eigenlijk niet waarom. Ze zei ook iets van ‘gefeliciteerd’, geloof ik. Ze vroeg me toen of ik buikpijn had en of ik was doorgelekt. Mijn moeder heeft het toen aan mijn vader verteld. Ik vond het raarder om tegen mijn vader te vertellen dan tegen mijn moeder. Ik had haar daarom gevraagd om het tegen hem te vertellen. Hij heeft er niks over gezegd tegen mij, dat vond ik wel fijn. Ik had verder geen zin om erover te praten, ook niet met mijn moeder. Pas nu ik een paar jaar ouder ben praat ik er meer over. Mijn zusje is er zelf achter gekomen dat ik ongesteld werd en ze heeft het nu zelf ook. Zij stelt mij best veel vragen en met haar kan ik het er ook goed over hebben. Toen zij voor het eerst ongesteld werd, had ze gelijk oma en onze tantes geappt. Zelf wilde ik het liever geheimhouden. Mijn zusje is iets minder verlegen dan ik ben. Ze kreeg toen allemaal felicitaties en ze zeiden: ‘nu ben je echt een grote meid’.

Hoe ga jij om met ongesteld zijn op school?

Ik heb er zelf tijdens de les meestal niet zo veel last van, tenzij ik heel veel buikpijn heb. Ik heb mij nooit ziekgemeld door mijn ongesteldheid. En in de pauzes of tussen de lessen door verwissel ik gewoon mijn tampon of maandverband. Ik heb wel vriendinnen die naar huis gaan omdat ze zich echt ziek voelen.

In hoeverre is menstruatie iets waar op school over wordt gesproken?

Als leerlingen last hebben van hun menstruatie zeggen ze dat ze ziek zijn. Als ze zeggen dat ze ongesteld zijn, wordt ze verteld: ‘Ik zou maar een paracetamol nemen’. Ook vragen ze dan: ‘Weet je zeker dat je zo ziek bent dat je echt niet kan blijven?’ Onze coördinator is een vrouw, ik denk dat de meesten het daarom wel tegen haar durven te zeggen, maar ze is best streng dus ik weet niet of ze het toelaat om vanwege menstruatie naar huis te gaan. Ik had het erover met mijn moeder, dat het tegenwoordig anders is dan toen zij jong was. Nu is iedereen heel open over menstruatie. Als vrienden van mij ongesteld zijn en buikpijn hebben, dan durven ze het gewoon te zeggen of om paracetamol te vragen. Ook al is het een meisje dat je helemaal niet kent.  Er was in de eerste klas een vriendin van mij doorgelekt, toen ze naar het toilet ging. Niemand heeft het toen doorgehad. Ik heb haar geholpen en daarna is ze naar huis gegaan. Ik kreeg wel veel vragen over waarom ze weg was gegaan. Maar dat was in de eerste klas, dus toen was dat allemaal heel spannend. Er wordt verder niet over gesproken op school, alleen met vriendinnen. Meisjes op school die hun maandverband verwisselen houden zich wel stil, dan doen ze heel voorzichtig dat maandverband open op het toilet. Maar het verschilt wel, want de ander trekt hem wel keihard open. Op school kun je bij de EHBO-kit een tampon halen, maar je kunt ze verder niet pakken of kopen bij de toiletten.

Wat voor les heb je gekregen over menstruatie?

Ik had op de basisschool, in groep 8, les over menstruatie. Dat ging dan over hoe maandverband en tampons werken en hoe je met ongesteldheid om moet gaan. Dat vond ik heel goed, ze verzachtten de angst bij de meiden iets. Het was een soort voorbereiding op ongesteldheid. Maar het maakte mij wel iets nerveuzer, omdat het ineens heel serieus werd. Het werd duidelijk dat het iets is waar je de rest van je leven mee om moet gaan. Maar het was niet de eerste keer dat ik over ongesteldheid hoorde. Mijn moeder had mij al daarvoor uitgelegd hoe het werkte en waarom meiden dat krijgen. Op de middelbare school heb ik er verder geen les over gehad. Bij biologieles, werd het maar heel kort besproken in dat hoofdstuk. De les ging meer richting seks en zo.

Heb je het idee dat je vrijuit over ongesteldheid kan praten met vrienden of familie?

Ik bespreek het zelf alleen met meiden, dat voelt meer vertrouwd. Als ik vragen heb, dan stel ik ze aan mijn vriendinnen. Met mijn moeder heb ik het er ook over, maar niet met andere vrouwelijke familieleden die ouder zijn dan ik. Sommige vriendinnen zijn er nog veel meer open over dan ik. Die zeggen het desnoods tegen de hele klas als ze ongesteld zijn. Met jongens wil ik het er eigenlijk ook niet over hebben, omdat ze het volgens mij een spannend onderwerp vinden. Het lijkt alsof ze het liever niet willen horen, zo’n gevoel krijg ik. Ze ontwijken het dan een beetje. Ik heb het er ook niet met mijn vader of broer over.

Wat zou je willen dat volwassenen beter zouden begrijpen over hoe het is om ongesteld te zijn als tiener?

Dat je moe kan zijn, hoofdpijn kan hebben en buikpijn kan voelen. En dat je chagrijnig bent en mag zijn. Of dat je allemaal lekkers in huis haalt, iets waar mijn vader weleens over zeurt. Dan durf ik nooit te zeggen dat het is omdat ik ongesteld moet worden. Vooral zou ik dus willen dat mannen weten hoe het is om ongesteld te zijn. Mijn moeder is er wel heel lief mee, die snapt hoe ik me voel tijdens mijn menstruatie.

In een onderzoek gaf bijna de helft van de vrouwen tussen de 12 en 25 jaar aan zichzelf vies te vinden tijdens de menstruatie. Wat vind je hiervan?

Ik snap het ergens ook wel. Ik heb dit zelf ook wel een beetje. Het is niet helemaal schoon natuurlijk omdat je bloed aan het verliezen bent, dat is niet zo lekker. Het voelt altijd een beetje raar, zeg maar.

Ook heeft één op de drie van hen weleens meegemaakt dat een jongen of man negatieve of vervelende opmerkingen maakte over menstruatie. Herken je dit?

Echt vervelende opmerkingen heb ik niet meegemaakt. Maar stel: je bent chagrijnig of je doet zelf een beetje vervelend, dan zeggen ze: ‘Ben je ongesteld ofzo?’ Dan krijg je meteen een label. Een vriend van mij heeft dat weleens gezegd. Ik heb er niet megaveel last van, maar als je boos bent en ze daar dan over beginnen … irritant.

In hoeverre denk je nu nog dat het taboe bestaat?

Ik denk dat het onder de meisjes echt wel heel open is, wat ik zelf wel echt fijn vind. Ze delen ook alle lasten die ze hebben. Sommige meisjes zijn er echt heel open over, bijna iets té open. Andere zeggen gewoon alleen dat ze ongesteld zijn, buikpijn hebben, chagrijnig zijn die dag of zin hebben in chocolade. Je durft hierdoor meer te praten over die negatieve kanten van ongesteldheid. Ik denk wel dat dit anders is bij een gesprek tussen meisjes en jongens, dat wordt tussen hen niet echt besproken namelijk. Ik zou wel willen dat dit anders zou zijn. Maar als ik er nu zo over denk, zou het best raar zijn nog. Misschien ben ik nog niet echt gewend aan het idee. Ik denk alleen dat er ook dingen zijn van jongens waar zij niet met meiden over durven te praten. Maar als moeders hun zoons ook uitleg over menstruatie zouden geven, zouden we het taboe wel kunnen verminderen.

Kom je online weleens video’s tegen over menstruatie? 

Ja, dat zie ik steeds meer, van influencers of bijvoorbeeld voor bepaalde menstruatieproducten. Soms zie ik bijvoorbeeld verhalen online dat mensen zijn doorgelekt of dat ze hun ervaringen met menstruatie delen. Dat geeft wel een gevoel van verbondenheid. Dan voel je je niet de enige op de wereld die er last van heeft. Die informatie online is heel fijn. Maar een vriendin van mij durft geen tampons meer te gebruiken, omdat ze op het internet ergens hoorde dat je door tampons later geen kinderen meer zou kunnen krijgen*. Ze vond het schrikken om te horen en ze vond het ook heel jammer.

Wat is jouw wens voor de toekomst als we het hebben over menstruatie?

Ik hoop dat het taboe nog meer verdwijnt, zodat het voor meisjes makkelijker wordt om het erover te hebben. Ook hoop ik dat meiden die nog niet ongesteld zijn, minder bang zullen zijn en gerustgesteld zullen worden. Het kan nog komen, het is niet het einde van de wereld als je (nog) niet ongesteld bent. En je leert ermee te leven. Hopelijk zijn in de toekomst op meer plekken ook maandverband en tampons beschikbaar, zoals in restaurants of andere publieke ruimtes. Dan hoef je niet naar de supermarkt om menstruatieproducten te halen als je ze bent vergeten. En ik hoop ook dat ze in de toekomst goedkoper worden. *Deze uitspraak is een voorbeeld van online misinformatie; er is geen bewijs dat het gebruik van tampons invloed heeft op vruchtbaarheid.

Meer over jongeren?

Al sinds 1999 werkt Youngworks met een team van onderzoekers, adviseurs en trainers; en met een uitgebreid netwerk, van wetenschappers tot designers aan verschillende vraagstukken rondom jongeren (en hun toekomst). We schrijven regelmatig blogs en longreads, bekijk hier onze blogs. Ook is onze kennis gebundeld in verschillende boeken en (online) trainingen. Wil jij je met collega’s verdiepen in jongeren? Neem dan zeker contact met ons op.