Het ‘stille’ sociale medium van jongeren dat relaties meetbaar maakt
Al bijna vijftien jaar is één app niet weg te denken van de telefoon van jongeren: Snapchat. In vergelijking met andere apps als TikTok en Instagram die veel meer media-aandacht krijgen, is Snapchat de stille app waar jongeren helemaal zichzelf kunnen zijn en delen wat ze willen, met wie ze willen. Tijd om hier eens dieper in te duiken. Welke rol speelt deze app in hun leven? Welke voordelen biedt het jongeren om verbonden te zijn via Snapchat? Wat zijn eventuele risico’s? En we spreken de 14-jarige Julia, die Snapchat als haar primaire communicatie-app gebruikt.
De cijfers
- Snapchat startte in 2011, met de destijds unieke functie waarbij foto’s en video’s na een bepaalde tijd vanzelf verdwenen. Inmiddels hebben andere sociale-media-apps zoals Instagram en Whatsapp deze ephemeral content ook overgenomen.
- In 2024 was Snapchat de op één na meest gebruikte app onder 15- tot 19-jarigen, volgens Newcom.
- Vorig jaar groeide het aantal Snapchat-gebruikers met 5%. Daarmee blijft het een van de populairste sociale-media-apps onder jongeren: 65% van de 15- tot 35-jarigen gebruikt de app.
- Het gebruik van Snapchat is in 2026 redelijk gelijk gebleven ten opzichte van voorgaande jaren, blijkt uit het Sociale Media onderzoek van Newcom.
Waarom Snapchat?
Snapchat is een van de weinige sociale-media-apps die zich niet richt op likes, posts of algoritmes. Het gaat puur om connecties met anderen maken. De snelle uitwisseling van (ephemeral) content, die maar een beperkte tijd te zien is, en de directe communicatie met vrienden maakt de app populair. Eerder deelden we al wetenschappelijk onderzoek van de UvA dat laat zien dat Snapchat – in tegenstelling tot andere apps – bijdraagt aan hechtere vriendschappen tussen jongeren. Julia omschrijft het gebruik (en de populariteit) van Snapchat:
“Iedereen heeft het. Het delen van filmpjes en foto’s is gemakkelijk. Ik denk dat het een beetje een cirkeltje is doordat iedereen Snapchat heeft. Zelfs mijn moeder zit erop, dus ik praat eigenlijk ook met mijn moeder via Snap. Whatsapp gebruik ik eigenlijk alleen voor m’n vader.”
Jongeren gebruiken Snapchat vooral om te delen wat ze in het dagelijks leven meemaken. Onderweg in de trein, iets grappigs gezien op straat, een nieuwe make-up-look of de lunch van die dag laten zien? Snapchat is de ideale app om dit soort kleine (en grote) gebeurtenissen te delen met een kleine groep intimi. Het zijn vaak momenten die leuk genoeg zijn om te delen met anderen, maar te klein om elkaar een berichtje op Whatsapp te sturen. Daarbij is Snapchat wat laagdrempeliger: foto’s en video’s verdwijnen vanzelf (de getoonde tijd kan de gebruiker zelf instellen) en een reactie is snel gegeven. Het voelt allemaal een stuk vrijblijvender. Jongeren voelen zich op deze manier vrijer om zichzelf te zijn.
“Het is leuk om te zien dat iedereen andere dingen doet. Bijvoorbeeld op een zaterdag: de een voetbalt, de ander is aan het werk. Ik denk dat ik dat het leukste eraan vind. Vanavond zijn we bijvoorbeeld met de hele vriendengroep samen en dan zie je alle filmpjes die zijn gemaakt uiteindelijk in een groepschat op Snap. Dat is dan leuk om terug te zien.”
“Je hoeft ook niet per se op een Snap te reageren; dat verwacht ik ook niet van anderen. Het is gewoon leuk om te delen en van anderen te zien. Maar ik zou wel kunnen begrijpen dat anderen misschien wel een druk voelen om overal op te reageren. Wij zijn daar niet zo mee bezig.”
Hoewel, helemaal jezelf zijn? Jongeren zijn wel degelijk bewust bezig met wat ze er delen. Vandaag sporten, lunchen en winkelen en gisteren uit eten en naar een concert. Vooral voor tieners kan het belangrijk zijn om een druk en leuk leven buiten school om te laten zien en daarmee ‘gezien’ te worden door anderen in hun sociale omgeving. Snapchat wordt zo intensief gebruikt door jongeren, dat de kans op FOMO erg groot is als je de app niet hebt:
“Ik zit heel veel op Snapchat, dat was ook de reden waarom ik het zelf had verwijderd een tijdje terug. Maar dan merk je toch wel dat je er een beetje buiten valt met dingen. Als er een feestje is, dan wordt er een groepsapp aangemaakt op Snapchat en niet op WhatsApp. Dus het is wel nodig om een beetje erbij te blijven, anders weet je heel veel dingen niet.”
Een ander voordeel van Snapchat is dat gemaakte foto’s en video’s in de app opgeslagen kunnen worden. Zo heeft elke gebruiker een archief vol herinneringen binnen handbereik. Snapchat speelt hier actief op in door regelmatig herinneringen te tonen van ‘een jaar geleden’. Dat maakt het voor gebruikers leuk om op terug te kijken en opnieuw met vrienden te delen. Tot ongenoegen van veel gebruikers heeft Snapchat besloten om een groot deel van de opgeslagen foto’s en video’s te verwijderen. Het zou te veel data in beslag nemen. De enige manier om deze herinneringen te bewaren is maandelijks betalen:
“Ik heb nu ook Snapchat plus genomen, dus dan betaal ik maandelijks voor het houden van al m’n foto’s. Ik heb zoveel herinneringen daarin, dat ik gewoon niks wou verwijderen. Ik zit best vaak met vrienden dingen terug te kijken van bijvoorbeeld een leuk weekend of zo. Ik heb het er wel voor over.”
Wat biedt Snapchat nog meer?
Map
Snapchat biedt meer functies dan alleen snaps sturen naar elkaar. Een belangrijk onderdeel is de Snap Map: een interactieve kaart waarop jongeren kunnen zien waar hun vrienden zich bevinden (mits zij dit hebben aanstaan). Bij het openen van de app wordt de locatie automatisch geüpdatet voor anderen. Het aantrekkelijke van deze functie is dat je makkelijk kunt laten zien dat je ergens bent zonder een snap te sturen. Vooral voor tieners kan dit een soort pronkstuk worden: anderen zien dat je in je vrije tijd veel dingen buitenshuis aan het doen bent.
Maar deze functie heeft ook een keerzijde. Jongeren kunnen het gevoel krijgen dat ze Snapchat vaker op een dag moeten openen, zodat anderen weten dat ze ‘iets’ aan het doen zijn. Dit kan de sociale druk erg versterken. Ook het zien van elkaars locaties kan negatief uitpakken: wat doet het als je ziet dat een paar vrienden samen zijn zonder jou?
“Ik kijk ook heel vaak op de map, niet eens met opzet eigenlijk. Maar dat gebeurt automatisch zodra ik Snapchat open. Dan kijk ik niet eens omdat ik echt wil weten waar iemand is, maar gewoon uit nieuwsgierigheid of zo. De locaties van al mijn vrienden staan aan en soms zie je bijvoorbeeld veel mensen op één plek. Dan weet je dat er ergens een feestje is en dat je niet uitgenodigd bent. Ik vind het niet echt erg om dat te zien, ik heb vaak ook wel andere dingen te doen.”
Streaks
Nog een voor veel jongeren enorm belangrijk onderdeel van Snapchat zijn de streaks: het aantal dagen dat twee gebruikers elkaar onafgebroken snaps hebben gestuurd. Voor veel jongeren is het onderhouden van streaks al jaren een dagelijks ritueel. Het maakt de relatie met iemand meetbaar. Een streak die al honderden, soms duizenden, dagen duurt wil je natuurlijk niet verbreken! Daarnaast geeft het hebben van meerdere streaks ook weer een sociale status. Met lange en/of veel streaks laat je zien dat je veel sociale contacten hebt.
“Het ligt echt aan de streakscore of ik het bijhoud. Want bij heel veel mensen heb ik niks. Alleen echt met mijn beste vriendin en mijn vriendje. Daar heb ik weleens scores van boven de 300 mee. Daar let ik dan wel op. Maar als het onder de 30 of zo is, dan maakt het me niet zo heel veel uit.”
Wat zijn de risico’s van Snapchat?
We noemden Snapchat al een ‘stil medium’. Nu.nl spreekt in dit artikel van een ‘blinde vlek’ bij ouders en docenten, waardoor er veel minder zicht is op diverse risico’s. We noemen er een aantal.
Intimidatie
Op Snapchat kunnen jongeren ook berichten ontvangen van anderen buiten hun vriendenlijst. In tegenstelling tot Instagram is er op Snapchat geen profiel met foto’s of andere informatie van de gebruiker. Daardoor ontbreken signalen die kunnen wijzen op ongewenst of onbetrouwbaar gedrag. Dit kan ervoor zorgen dat jongeren andere gebruikers sneller vertrouwen, terwijl zij daardoor juist eerder in een onveilige situatie terecht kunnen komen.
“Ik heb nooit een onbekende gehad op Snap. Maar in de buurt was er wel een man die zich voordeed als vrouw en dan aan jongens foto’s ging vragen. Maar het gebeurt hier niet veel hoor. Het is wel heel makkelijk, want je hebt geen profiel op Snapchat. Je hebt geen telefoonnummer, je hoeft geen profielfoto te hebben en zo.”
De besloten omgeving met verdwijnende berichten maakt het ook lastig om grenzen te bewaken en bewijs te verzamelen. Dat maakt jongeren kwetsbaar om onder druk te worden gezet en te reageren. Tegelijkertijd is het lastiger om hulp te zoeken, omdat je niet concreet kan aantonen wat er voorafgaand is gebeurd. Hoewel Snapchat de gebruiker informeert als de ontvanger een screenshot van een gestuurde foto of video maakt, bestaan er inmiddels meerdere manieren om dit te omzeilen. Jongeren kunnen op deze manier makkelijker terechtkomen in situaties als pestgedrag, afpersing of sexting.
“Pesten wordt heel vaak gedaan op Snapchat. Je wordt dan in een groep gezet met allemaal anderen en die persoon wordt dan gevuurd door iedereen. Dan gaan ze foto’s en video’s sturen of ze hebben een lelijke sticker van je gemaakt. Je kan het wel negeren, maar de mensen waarmee je in de groep zit, ken je vaak al uit de buurt, dus daar krijg je het pesten dan ook mee.”
Dealen en criminaliteit
Doordat Snapchat meer is afgeschermd, gebruiken mensen het platform ook volop voor de verkoop van drugs en vapes. Jongeren kunnen makkelijk via via iemand op Snapchat vinden die deze middelen aanbiedt. Met een anoniem profiel en zonder zichtbaar telefoonnummer is het voor dealers makkelijk zakendoen op het platform. Komt iemand erachter? Dan is een nieuw account zo gemaakt.
“Bij een dealer kan je snel je locatie sturen, het gaat allemaal wat gemakkelijker en sneller. Voor dealers is het ook handig, want iedereen heeft gewoon Snap. Ik weet dat je in mijn buurt heel snel een dealer kan vinden.”
Ongepaste inhoud
Snapchat heeft ook een Discover pagina, waar influencers stories kunnen plaatsen, maar er is ook veel andere content van merken en entertainmentpagina’s. Ook komen er veel advertenties voorbij. De inhoud is geheel willekeurig gegenereerd, waarbij geen rekening wordt gehouden met de leeftijd van de gebruiker. Hierdoor kunnen vooral jonge tieners enorm ongepaste inhoud te zien krijgen, van geweld en gevaarlijke trends tot halfnaakte beelden. Al lijkt die ontdek-pagina niet zo populair onder jongeren:
“Ik kijk zelf eigenlijk nooit naar die ontdek-pagina, ik heb ook het gevoel dat sowieso eigenlijk bijna niemand dat doet. Daar heb ik dan TikTok voor. En daar is het ook leuker. Snapchat gebruik ik echt om foto’s te delen en met mensen te praten, ik ga daar niet op scrollen of zo.”
Hoe kun je als volwassene met jongeren in gesprek over Snapchat?
Snapchat speelt een hoofdrol in het leven van veel jongeren. Erken dat het, om bij de groep te horen en vriendschappen te onderhouden, voor veel jongeren een belangrijk platform is.
Maar zo makkelijk als ze met vrienden in contact kunnen komen, kunnen ze dat ook met vreemden. Bespreek daarom met jongeren de gevaren die bij het gemak van de app komen kijken:
- Accepteer niet zomaar iemand als vriend op de app. Je weet nooit wie er achter een profiel zit.
- Deel alleen je locatie met vrienden of mensen die je ook in het echt kent.
- Wees voorzichtig met het delen van privé-informatie of foto’s. Er zijn genoeg manieren voor de ander om dit op te slaan zonder dat jij het weet.
Lees-, luister- en kijktips over Snapchat
- In ‘Just no reason, the best-selling illegal vape’ laten de documentairemakers zien hoe gemakkelijk jongeren aan (illegale) vapes komen in België.
- De korte film ‘Like Me’ vertoont hoe snel een privé-foto zich verspreidt op social media en wat voor reacties dit oproept.
- Lees en bekijk het verhaal van Claire, die slachtoffer werd van seksueel misbruik door Snapchat.
Meer over jongeren?
Al sinds 1999 helpt Youngworks organisaties om jongeren beter te begrijpen en bereiken. Met een team van onderzoekers, adviseurs en trainers vertalen we inzichten over jongeren naar concrete strategieën en interventies. Of het nu gaat om studiekeuze, arbeidsmarkt, motivatie of gedragsverandering we helpen je begrijpen wat jongeren beweegt en hoe je daar effectief op inspeelt.
Onze kennis delen we via blogs, longreads en boeken voor iedereen die werkt aan de toekomst van jongeren.
Wil jij je met collega’s verdiepen in dit onderwerp? Neem dan zeker contact met ons op.