Studiekeuze In Real Life #4 – Van inspiratie naar informatie: hoe gaat het nu met de studiekeuze?

Marloes Brunsting
2 maart 2026
, ,

Hoe beleven jongeren hun studiekeuze écht? Bij Youngworks volgen we een jaar lang een groep studiekiezers in hun zoektocht naar de juiste studie. We delen hun verhalen, twijfels en inzichten om te laten zien wat er allemaal speelt in deze spannende fase van hun leven.

Deze maand vroegen we de studiekiezers hoe het nu – zo eind februari/begin maart – gaat met hun studiekeuzeproces. Hoe voelen ze zich erover? Hebben ze al een keuze gemaakt en aan welke informatie hebben zij tot nu toe het meeste gehad?

Hoe vergaat het de studiekiezers?

De jongeren die we volgen voor Studiekeuze In Real Life spreken we vooral via WhatsApp. Dat werkt snel, direct en laagdrempelig. Precies zoals zij communiceren. Via korte opdrachten en gerichte vragen delen ze hun twijfels en overwegingen. Zo krijgen we een eerlijk inkijkje in wat er speelt tijdens hun studiekeuzeproces.

Benieuwd hoe die app-opdrachten eruitzien? Onze collega Boy schreef eerder een artikel waarin hij daar meer over vertelt.

Deze maand vroegen we de studiekiezers niet alleen naar de voortgang die ze maken, maar ook naar hun gevoel daarbij. Met behulp van de volgende vraag: “Stuur een emoji die laat zien hoe jij je nu voelt over je studiekeuze. En leg uit waarom.”

De antwoorden? Die laten zien hoe spannend, verwarrend, opluchtend en soms zelfs verrassend leuk deze fase kan zijn. Blader hier door hun reacties.

Is er een studiekeuze gemaakt?

Vrijwel alle jongeren die we spreken voor Studiekeuze In Real Life hebben voortgang gemaakt. De meeste hebben inmiddels een voorlopige keuze gemaakt. Toch betekent dat niet dat de studiekeuzestress verdwenen is. Integendeel, met een keuze komen vaak ook nieuwe vragen:

Kom ik wel door de toelating?

Een deel van de jongeren kiest voor een studie met selectie, numerus fixus of zelfs loting. Dat zorgt voor dubbele gevoelens. Enerzijds is er opluchting: de knoop is doorgehakt. Anderzijds blijft er spanning, omdat een externe factor alsnog roet in het eten kan gooien. Wat als je niet wordt toegelaten? Word je dan ook gelukkig bij je tweede keuze?

“Ik ben wel uit mijn eerste keuze, dat is klinische technologie. Dit is echter decentrale selectie en het is nog maar de vraag of ik hierin kom. Ik twijfel voor mijn tweede keuze nog heel erg.” – Jitte, 6 vwo

Waar ga ik deze opleiding volgen?

Bij sommigen is de keuze voor een opleiding al wel gemaakt, maar nog niet voor de locatie. Welke stad? Welke onderwijsinstelling? Sommige jongeren zijn gevoelig voor sfeer, andere boeit dat minder. Sommige studiekiezers willen op kamers; andere ervaren dat als een luxepositie waar ze niet in zitten. Door financiële overwegingen en de krappe woningmarkt kiezen steeds meer jongeren noodgedwongen voor een studie dichter bij huis. Daarnaast merken we dat ook de manier van onderwijs meeweegt. Al is het lastig om daar vooraf een goed gevoel bij te krijgen.

“Over de studie ben ik al uit. Ik twijfel alleen nog over de school door twee verschillende manieren van onderwijs, die beide op hun manier bij mij zouden kunnen passen.” – Isabella, 5 havo

Maak ik nu wel de juiste keuze?

Misschien wel de meest terugkerende twijfel is: “Maak ik wel de juiste keuze?” Voor veel jongeren voelt de beslissing voor een opleiding groot en definitief. Alsof er geen weg terug meer is. We zien bij deze generatie studiekiezers een sterke behoefte aan zekerheid. Juist het niet zeker weten zorgt voor druk en soms zelfs faalangst.

“Het gaat toch bepalen wat jij de aankomende jaren gaat doen. Je weet nooit zeker of je echt goed kiest.”– Eva, tussenjaar na vwo

Welke bronnen hebben het meest geholpen bij de studiekeuze?

Een studiekeuzeproces verloopt in fases. Waar de jongeren die we volgen zich een paar maanden geleden nog vooral lieten inspireren en oriënteren, zien we nu een duidelijke verschuiving naar verdieping en bevestiging. De informatiebehoefte wordt hierdoor concreter en gedetailleerder. Niet langer gaat het om de vraag “Wat zou bij mij passen?”, maar steeds vaker om “Hoe ziet dit er in de praktijk precies uit?” en “Waar ga ik dan studeren?”

Hierdoor komen ze meer uit bij gedetailleerdere informatie van de onderwijsinstellingen zelf.

 “Ik haal de meeste informatie van de website van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Dat is ook waar ik wil gaan studeren. Er zijn veel dingen te vinden; zelfs een duidelijke uitleg van elk vak dat je in het eerste jaar van je opleiding gaat krijgen. Ik heb dus niet echt behoefte gehad aan andere websites, maar ging zelf op onderzoek uit met de informatie van de VU.”– Nazifa, tussenjaar na vwo

“Ik zoek eigenlijk geen informatie meer over de studie zelf, maar over de manieren van lesgeven. Dit doe ik via de sites van de scholen zelf.” – Isabella, 5 havo

Die behoefte aan detail zien we ook terug in hun antwoorden. Informatie op opleidingswebsites wordt soms als te algemeen ervaren. Jongeren willen weten hoe het eerste jaar eruitziet, welke vakken ze precies krijgen, hoe zwaar de studiebelasting is en hoe het onderwijs wordt ingericht. Ze zoeken houvast in concrete informatie.

Hierbij noemen studiekiezers ook platforms zoals Studiekeuze123 en de Studiekeuzegids. Dit helpt hen om meer gedetailleerde informatie van verschillende opleidingen te kunnen vergelijken. 

“Ik zoek mijn informatie zowel online als offline. Ik heb online bijvoorbeeld gekeken op Studiekeuze123.nl en op de sites van verschillende universiteiten. En ik heb onlangs ook de Studiekeuzegids gekocht voor nog meer informatie over opleidingen.” – Jitte, 6 vwo

“Wat opleidingen zouden kunnen doen, is de vergelijkingen van hen met verschillende scholen laten zien, zowel qua verschillen als overeenkomsten.”– Isabella, 5 havo

Opvallend is verder dat sommige jongeren hun informatie buiten de officiële kanalen zoeken. Zo gebruikt Linda Reddit als bron om een eerlijker en ongefilterd beeld te krijgen van het studentenleven. Daarmee zoeken studiekiezers niet alleen feitelijke informatie, maar ook bevestiging en ervaringsverhalen van leeftijdsgenoten. Hoe is het nu echt?

“Wat ik ook gebruik en wat volgens mij minder mensen echt actief doen is Reddit. Op Reddit delen studenten namelijk vaak eerlijke, ongefilterde ervaringen over hun studentenleven. Ik probeer te bedenken waar ik me het meest thuis zou voelen, zowel academisch als sociaal.” – Linda, 6 vwo

De vraag hoe het straks écht zal zijn, blijft terugkomen. Juist daarom bezoeken veel van de jongeren die wij spreken in deze fase meeloopdagen of proefstudeermomenten. Ze willen niet alleen lezen over een opleiding, maar deze in het echt ervaren. Het helpt hen om een gevoel te krijgen bij de sfeer, de manier van lesgeven en hun eigen plek binnen de opleiding.

Waar hebben studiekiezers verder nog behoefte aan?

Op basis van de vorige paragrafen heb je misschien al ideeën gekregen over hoe je als onderwijsinstelling nog beter kunt aansluiten bij de behoeften van studiekiezers in deze fase. We legden de vraag ook rechtstreeks aan hen voor: wat zou jullie nu écht helpen?

“Ik heb meerdere vragen: hoe groot de studiedruk in de praktijk echt is, hoe competitief de sfeer tussen studenten is, hoe makkelijk het is om je studie te combineren met vrije tijd. Ik twijfel er vooral over of ik de studiedruk aankan en of ik het goed kan combineren met een leven buiten school.” – Linda, 6 vwo

De jongeren die wij spraken hebben vooral behoefte aan transparantie en realisme. Zo geven meerdere studiekiezers aan dat ze online meer concrete informatie willen vinden over de inhoud van de opleiding. Wat houden vakken precies in? Hoe ziet het curriculum eruit? En vooral: hoe zwaar is de studiebelasting in het echt? Die informatie blijkt nu vaak pas beschikbaar tijdens een open dag.

Ook klinkt de behoefte aan eerlijkheid door. Minder marketing, meer inhoud. Geen opgepoetst verhaal, maar een realistisch beeld van studiedruk, sfeer en verwachtingen.

Daarnaast zien we dat veel jongeren meeloopdagen bezoeken om juist op detailniveau hun vragen te kunnen stellen. Ze willen zelf ervaren hoe het écht is, in plaats van alleen te lezen hoe het zou kunnen zijn.

“Wat mij leuk lijkt, is dat als je naar een open dag gaat en daar een voorlichting volgt, je aan het einde een linkje krijgt van een student die de opleiding doet. Dat je een vlog kunt zien van hoe een week eruitziet voor die student – qua studeren én vrije tijd. Dan zie je hoeveel tijd het kost en krijg je bijvoorbeeld een opdracht te zien. Zo krijg je net wat beter inzicht in hoe het eruitziet als je de studie echt doet.” – Eva, tussenjaar na vwo

“Het zou mij echt een stuk helpen als ik een oefententamen of een leveltest kon maken. Ik zou namelijk graag zelf een inschatting voor de moeilijkheidsgraad van een studie willen maken, voordat ik straks mijn keuze maak.” –Nazifa, tussenjaar na vwo

Wat moeten onderwijsinstellingen niet doen?

Naast de vraag wat hen helpt in deze fase, vroegen we studiekiezers ook wat opleidingen volgens hen juist níét moeten doen. De antwoorden laten zien dat jongeren behoefte hebben aan eerlijkheid, realisme en respect voor hun studiekeuzeproces.

Wat ze in ieder geval niet waarderen, zijn opleidingen die zich kritisch uiten over andere opleidingen of instellingen. Ze verwachten dat een opleiding zich profileert op eigen kracht.

“Opleidingen moeten juist niet andere scholen volledig afkraken. Natuurlijk snap ik dat ze wel willen dat je voor hen gaat, maar afkraken zegt ook iets over de school.” – Isabella, 5 havo

Ook het stellen van harde eisen of eigenschappen demotiveert. Sommige jongeren geven aan dat een opsomming van toelatingseisen of gewenste eigenschappen hen afschrikt. Ze zien liever welke vaardigheden ze tijdens de studie kunnen ontwikkelen, in plaats van een lijstje waaraan ze vooraf al moeten voldoen. In een fase waarin veel jongeren onzeker zijn over zichzelf en hun keuze, kan een te strenge toon ontmoedigend werken.

“Ik vind dat het stellen van eisen aan studenten inaccuraat kan zijn. Ik zou liever een lijstje willen hebben met vaardigheden die ik kan ontwikkelen. Studenten zijn vaak streng voor zichzelf en zien niet hoeveel ze kunnen. Dus pas op met heel strenge eisen.” – Nazifa, tussenjaar na vwo

Daarnaast klinkt opnieuw de roep om realisme. Opleidingen moeten zichzelf niet te positief neerzetten of dingen beloven die ze in de praktijk niet kunnen waarmaken. Te veel marketing en te weinig inhoud roept wantrouwen op. Jongeren willen feiten, transparantie en eerlijke verhalen van studenten zelf.

“Ik vind dat opleidingen het gewoon moeten houden bij de feiten en inhoud.” – Jitte, 6 vwo

Opvallend is ook dat ze aangeven dat opleidingen vaak benoemen wie er wél past bij een studie, maar zelden wie er minder goed op zijn plek zou zijn. Juist die nuance zou hen soms helpen om een betere afweging te maken.

Tot slot geven jongeren aan dat extra informatie of een laagdrempelige contactpersoon op de website hen zou helpen om twijfels weg te nemen.

“Vaak staan er op de sites van opleidingen eigenschappen of kwaliteiten die passen bij de opleiding, maar er staat nooit wanneer een opleiding niet bij je past. Dat kunnen ze er ook wel bij zetten, vind ik. Net als een contactpersoon op de website zetten waaraan je vragen kunt stellen.” – Linda, 6 vwo

Wat betekent dit?

In deze fase zoeken studiekiezers geen perfecte beloftes, maar een eerlijk beeld. Ze hebben behoefte aan grip en willen niet alleen kiezen op gevoel, maar hun keuze kunnen toetsen. Realistisch boven positief. Transparant boven wervend. Instellingen die durven laten zien wat een opleiding écht inhoudt, met voldoende aandacht voor mogelijke twijfels, ontwikkelpunten en de dagelijkse praktijk, sluiten beter aan bij wat jongeren in deze fase van hun studiekeuzeproces vooral nodig hebben. Hoe realistischer en tastbaarder een opleiding wordt gemaakt, hoe kleiner de kloof tussen verwachting en werkelijkheid.

De suggesties die jonge studiekiezers geven, zijn concreet en uitvoerbaar. Denk aan:

  • realistische content gemaakt door studenten, zoals bijvoorbeeld studentenvlogs met informatie over de studie en het studentenleven;
  • vergelijkingen tussen opleidingen of instellingen, met zowel verschillen als overeenkomsten;
  • de mogelijkheid tot direct contact met een student of docent, om gedetailleerde vragen te kunnen stellen;
  • duidelijke omschrijving van kwaliteiten en interesses die passen bij de opleiding, mits deze niet op voorhand (onbewust) afschrikken;
  • een oefententamen of -test om zelf de inhoud en moeilijkheidsgraad te ervaren.

Lees ook de andere artikelen in deze rubriek

Meer over jongeren?

Al sinds 1999 werkt Youngworks met een team van onderzoekers, adviseurs en trainers; en met een uitgebreid netwerk, van wetenschappers tot designers aan verschillende vraagstukken rondom jongeren (en hun toekomst). We schrijven regelmatig blogs en longreads, bekijk hier onze blogs. Ook is onze kennis gebundeld in verschillende boeken. Bekijk hier ons aanbod.

Wil jij je met collega’s verdiepen in dit onderwerp? Wil je weten welke rol je als werkgever kunt spelen in deze zoektocht? Neem dan zeker contact met ons op.