Hoe beleven jongeren hun studiekeuze écht? Bij Youngworks volgen we een jaar lang een groep studiekiezers in hun zoektocht naar de juiste vervolgopleiding. We delen hun verhalen, twijfels en inzichten om te laten zien wat er allemaal speelt in deze spannende fase van hun leven. Hoe ervaren jonge studiekiezers de laatste fase – tussen aanmelden en starten – die stiekem nog best lang is?
1 april en in het hoger onderwijs 1 mei; dat is de deadline voor studiekiezers om zich aan te melden voor een opleiding. Maar is dat ook het moment dat ze hun keuze al echt gemaakt hebben? Wij horen steeds vaker, van zowel studiekiezers als van onderwijsinstellingen, dat jongeren zich voor meerdere opleidingen inschrijven om hun opties nog iets langer open te houden. Zowel in het mbo als in het hoger onderwijs mag je je immers bij meerdere opleidingen tegelijk aanmelden.
De definitieve beslissing volgt dan vaak pas in de zomer, soms zelfs vlak vóór de start van het studiejaar.
Voor onderwijsinstellingen maakt dat de instroom een stuk minder voorspelbaar. Een aanmelding biedt geen garantie dat een student ook daadwerkelijk aan die opleiding begint. Je zou de metafoor van het daten erop los kunnen laten: vanuit de opleiding wil je graag al een verbinding smeden met aankomende studenten, maar zij ervaren het – om in studententaal te spreken – misschien wel als een prela of een eventuela omdat ze ook elders aan het ‘daten’ zijn. (Denk je nu: waar gáát dit over? Lees dan ons artikel over relaties in studententaal.)
Hoe ervaren studiekiezers die tussenfase eigenlijk zelf? En waar hebben ze in deze fase dan vooral behoefte aan? Voor deze laatste editie van Studiekeuze in Real Life legden we het weer voor aan enkele jonge studiekiezers.
De keuze voelt zelden definitief
Jongeren die zich voor meerdere opleidingen aanmelden, twijfelen vaak nog tussen hun laatste twee, of drie, opties. Deze twijfel kan op verschillende aspecten liggen. Zo horen we vaak dat jongeren nog twijfelen tussen de ‘verstandige’ en de ‘leuke’ keuze.
“Bij Rechten heb je denk ik een beter toekomstperspectief, maar in Filosofie studeren heb ik meer zin. Deze overweging tussen wat ik interessant vind en het toekomstperspectief vind ik het lastigst.” – 6 vwo-leerling
Voor anderen zit de spanning juist in haalbaarheid en, daaraan gekoppeld, hun zelfvertrouwen:
“Mijn twijfel zit hem er vooral in of de studie me wel gaat lukken. Ik ben bang dat ik het niet naar mijn zin ga hebben en na een jaar moet stoppen. Dat vind ik heel zonde.” – 5 havo-leerling
Of ze twijfelen of de studie qua inhoud of onderwijsvorm echt bij ze past:
“Is het echt leuk voor mij? Is het echt iets wat ik wil? Ik hou ervan om met mijn handen te werken, maar ik heb er eigenlijk nog geen praktijkervaring in.” – 4 mavo-leerling
Opvallend is dat studiekiezers hun twijfels vaak heel rationeel kunnen uitleggen, maar uiteindelijk zoeken naar een gevoelsmatige bevestiging: voelt deze opleiding passend bij mij en bij wat ik later wil?
In de gesprekken die we voeren met jongeren merken we dat veel studiekiezers al een definitieve eerste keuze hebben gemaakt, maar nog niet zeker weten of ze in september ook echt met die opleiding kunnen beginnen. Veel populaire opleidingen werken bijvoorbeeld met een numerus fixus. Dan heb je dus ook een plan B nodig. Het weloverwogen maken van zo’n plan B staat vaak op een laag pitje. Studiekiezers schrijven zich dus in voor hun droomopleiding en voor meerdere opleidingen die als plan B kunnen fungeren. Mocht de droomopleiding onverhoopt niet lukken, gaan ze dan pas echt nadenken over de volgende studiekeuze.
Van informatie naar bevestiging
In deze allerlaatste beslissingsfase verandert de behoefte van studiekiezers. Waar open dagen eerder vooral draaiden om oriënteren en vergelijken, zoeken studiekiezers na aanmelding vooral bevestiging en herkenning. Ze willen niet nóg een brochure, maar een realistischer beeld van het dagelijks leven.
“Ik heb vooral behoefte aan meer inhoudelijke informatie. Ik zou graag de studiestof of studieboeken even open willen slaan, zodat ik weet wat de precieze inhoud is.” – 6 vwo-leerling
“Ik heb de behoefte om te weten hoe mijn dagelijks leven er straks uitziet. Ik wil weten welke aspecten van de studie veel naar voren komen, hoeveel vrije tijd ik overhoud en wat ik er later precies mee kan worden.” – 5 havo-leerling
Ook op praktisch gebied hebben studiekiezers behoefte aan duidelijkheid. Dit werkt geruststellend in de spannende aanloopfase van de nieuwe studie:
“Ik heb nu vooral behoefte aan een duidelijke bevestiging van mijn inschrijving en een berichtje over hoe de eerste week er in september uit gaat zien.” – Jongen in tussenjaar
De vraag van studiekiezers verschuift daarmee van ‘wat is deze opleiding?’ naar ‘hoe ziet mijn leven er straks uit als ik deze opleiding ga doen?’
In de gesprekken die we voeren met jongeren merken we dat veel studiekiezers de bevestiging af laten hangen van een laatste meeloop- of kennismakingsdag. Deze vinden niet altijd plaats vóór de inschrijfdeadline. Hierdoor worden studiekiezers gedwongen om hun keuze nog even uit te stellen.
Kleine signalen maken groot verschil
Juist in deze fase waarderen studiekiezers contactmomenten die persoonlijk en realistisch voelen. Geen gelikte campagnes, maar ervaringen die hen helpen om zichzelf alvast onderdeel van de opleiding te voelen.
“Ze zouden me actief kunnen uitnodigen voor een meeloopdag, waarbij de docent gewoon lesgeeft alsof ik er niet ben. Zo krijg ik de meest realistische ervaring van hoe een dag eruitziet.” – 5 havo-leerling
“Een kort één-op-één mentorgesprek met een toekomstige docent zou me enorm helpen aan de persoonlijke bevestiging die ik zoek.” – 4 vmbo leerling
Ook informele inkijkjes helpen om het gevoel van aansluiting te versterken:
“Een ‘day in the life’ vlog van een student zou heel fijn zijn, waarin ze niet alleen de studie laten zien, maar ook de sportverenigingen en het studentenleven in de stad.” – 6 vwo-leerling
Tegelijkertijd laten de reacties zien dat onderwijsinstellingen al veel goed doen door de opleiding en de sfeer heel tastbaar te maken:
“De meeloopdag was heel goed geregeld. We kregen eerst een casus, gingen daarna in een echt lokaal zitten, en na afloop gingen we met de studenten de stad in om wat te eten. Dat was perfect om de sfeer te proeven.” – 5 havo-leerling
Of door studiekiezers persoonlijke aandacht te geven:
“Mijn (aanstaande) school stuurde laatst een kaartje om alvast iedereen succes te wensen met het eindexamen. En dat vond ik echt heel fijn. Dat voelt eigenlijk gewoon alsof je welkom bent op de school.” – 4 vmbo-leerling
Hoe kun je als onderwijsinstelling inspelen op al die behoeften?
In eerdere edities van Studiekeuze in Real Life zagen we dat studiekiezers hun beeld van opleidingen op verschillende momenten vormen: de uiteindelijke keuze valt zelden te herleiden tot één specifiek moment. Het is eerder een optelsom van indrukken, ervaringen en gevoelens van herkenning.
De relatie vóór de poort wordt in elk geval belangrijker. Er zitten nog maanden tussen het moment van aanmelden en het moment van starten. Hoe versterk je als onderwijsinstelling dan het gevoel van binding?
- Bij daten werkt het vaak averechts om iemand te overdonderen met enthousiasme en aandacht. Maar iemand ghosten, ofwel niets meer van je te laten horen, werkt al evenmin. Het is kortom de kunst om wel contactmomenten te organiseren, zichtbaar te blijven en contact te leggen op een heldere en positieve manier. Ontwikkel hiervoor als onderwijsinstelling gezamenlijk een eenduidige strategie. Met voldoende maar ook niet té veel contactmomenten.
- Breng eens in kaart hoeveel je als onderwijsinstelling communiceert met aankomend studenten. En op welke manieren. Stiekem zijn dat vaak veel meer mailtjes en berichten dan je denkt.
- Studiekiezers verschillen onderling, zoals studenten dat ook doen. De kernvraag is dan ook: Welke aanpak past goed bij jullie type studiekiezers? Bij een sociale opleiding zullen jongeren positiever staan tegenover een kennismakingsevent met andere aankomend studenten in juni, terwijl dat bij een ICT-opleiding misschien een hoge drempel opwerpt. Er is dus niet één aanpak of silver bullet, maar een heel scala van mogelijke acties die je kunt inzetten om te veroorzaken dat een jongere voelt: hier hoor ik thuis. Bepaal per opleiding dus wat voor jullie werkt, en evalueer die aanpak met studenten als ze eenmaal gestart zijn.
- Wees realistisch. Was je in eerdere fases van het studiekeuzeproces meer gericht op inspireren; het schetsen van een realistisch beeld wordt steeds belangrijker. Ook de studiekiezer wil een goede keuze maken.
- Stel studiekiezers op hun gemak. De overgang naar een vervolgopleiding is enorm groot. Ze beginnen niet alleen aan een nieuwe opleiding, maar aan een nieuwe levensfase. Deel dus ook ‘zachte informatie’ zoals de onderwijslocatie, de stad of de studievereniging.
- Zijn er binnen de opleiding in latere leerjaren nog volop keuzes mogelijk, bijvoorbeeld met een specialisatie of minor? Laat dat dan ook zien. Zo voelt de keuze nog wat minder definitief.
Wil je meer weten of advies op maat?
Communicatie en activiteiten in deze periode zijn cruciaal voor de verbinding met toekomstige studenten, en daarmee voor de conversie van aanmelders naar starters. Wil je deze fase van de studentjourney verbeteren? Met ons adviestraject ‘Van aanmelden naar starten’ brengen we knelpunten en grotere kansen in kaart, wat resulteert in heel praktische verbeterpunten en tips. Daarnaast ontwikkelt Youngworks momenteel de training ‘Ontwikkeling conversiestrategie’, waarin we toewerken naar een verbeterde aanpak voor de onboarding van startende studenten. Meer weten? Neem contact op met Yvonne van Sark.