Op avontuur in de digitale wildernis
Het internet is een uitgestrekte en levendige wildernis waarin jongeren eindeloos kunnen communiceren, leren en verdwalen. Wat kijken jongeren online? Welke content is actueel? In deze maandelijkse rubriek gaan we online op reis en delen jongeren belangrijke ontwikkelingen, fenomenen en virals met ons die je gezien móet hebben.
Deze keer neemt Sonny (19 jaar) je mee op internetsafari. Onlangs werden twee 14-jarigen aangehouden nadat ze een ‘zeg sorry’-video hadden gemaakt. Een ontwikkeling die laat zien tot waar (online) conflicten soms kunnen escaleren. Op bijna tweederde van de middelbare scholen gaan schokkende geweldsvideo’s rond, waarin tieners andere jongeren geweld aandoen of vernederen. Sonny vertelt dat hij zelf ook weleens zo’n video doorgestuurd heeft gekregen. Hij neemt je mee in hoe ruzies tussen jongeren tegenwoordig niet meer alleen offline blijven, maar ook online een tweede leven krijgen. En opvallend: steeds vaker is er niet eens echt een duidelijke aanleiding voor zo’n video.
Achtergrond ‘Zeg sorry!’-video’s
Pesten is helaas van alle tijden. Jongeren brengen een groot deel van hun sociale leven tegenwoordig ook online door. Voor ouders en docenten maakt dat het een stuk minder zichtbaar met wie een kind of leerling omgaat, of met wie er bijvoorbeeld ruzie is. Daarnaast hebben volwassenen vaak minder zicht op wat zich afspeelt op platforms als Snapchat, TikTok en Instagram.
De afgelopen tijd zien we steeds vaker ‘zeg sorry’-video’s en vergelijkbare content. In deze video’s wordt iemand, vaak onder druk, gefilmd terwijl diegene excuses moet aanbieden voor iets wat (soms niet eens) is gebeurd. De beelden worden vervolgens gedeeld in groepsapps of op sociale media. Wat begint als een conflict tussen een paar jongeren, krijgt zo al snel een groter publiek. De video’s hebben vaak een duidelijke hiërarchie: iemand filmt, één of meerdere personen zetten druk (soms ook met fysiek geweld), en degene die excuses maakt is zichtbaar kwetsbaar. De impact van dit soort video’s is groot. Verschillende organisaties, waaronder de politie, proberen daarom het bewustzijn hierover vergroten.
Sonny:
‘Zeg sorry’-video’s zijn video’s van confrontaties na conflicten, waarbij het slachtoffer gedwongen wordt om sorry te zeggen op camera. De insteek is het publiekelijk vernederen van iemand om diegene terug te pakken, soms met geweld. De slachtoffers zijn bijna altijd alleen of van zichzelf al kwetsbaar. Makkelijke prooien dus. Laf. Status speelt ook een grote rol: mensen willen stoer overkomen en macht uitstralen.
Het moment dat het online staat is naar mijn mening pas het moment dat het begint. Naast het incident zelf is er bovendien nog een hele nasleep, omdat de beelden zich snel verspreiden via WhatsApp, Snapchat, TikTok of Instagram en bijna niet meer te verwijderen zijn.
Pesten vind ik nog zacht uitgedrukt. Het gaat verder dan pesten: er is sprake van intimidatie, dwang en soms geweld, en doordat het online blijft staan, is de impact veel groter. Iemand die dit meemaakt voelt zich machteloos, bang, vernederd en achteraf beschaamd – zeker als de beelden worden verspreid.
Groepsdruk speelt hier een grote rol. In een groep durven mensen verder te gaan dan alleen – ze willen niet zwak overkomen of buiten de groep vallen. Soms filmen of lachen ze mee, terwijl ze het er eigenlijk niet mee eens zijn. Als je erbij staat en niet ingrijpt, ben je 100% medeverantwoordelijk. Ook als je filmt of deelt, want ook dan draag je bij aan de verspreiding en de schade.
Wat helpt? Hoge straffen en forse schadevergoedingen voor het achtergelaten trauma. Daarnaast kunnen ouders en scholen bewustwording creëren, zodat jongeren beter begrijpen wat de gevolgen kunnen zijn.’
Reactie op ‘Zeg sorry!’-video’s
Reactie van Boy van Youngworks:
‘Bij ‘zeg sorry’-video’s versterken online gedrag en groepsdynamiek elkaar. Conflicten tussen jongeren zijn van alle tijden, maar de manier waarop ze nu worden uitgespeeld is veranderd. Waar een ruzie vroeger vaak binnen een kleine groep bleef, kan die nu in een erg korte tijd zichtbaar worden voor een veel groter publiek. Dat vergroot de druk, de schaamte en de impact op het slachtoffer enorm.
Groepsdynamiek speelt hierin een grote rol. Het draait vaak om status, positie in de groep en gezien worden, maar ook zelf niet het slachtoffer worden speelt mee bij de daders.
We zien dat veel jongeren de impact van zulke video’s onderschatten. Ze zien het filmen of doorsturen als iets kleins, terwijl ze daarmee juist bijdragen aan het probleem. De grens tussen ‘meedoen’ en ‘medeverantwoordelijk zijn’ is online dun, maar wel heel belangrijk.
Het is belangrijk om met jongeren het gesprek te voeren over dit fenomeen. Focus niet alleen op het slachtoffer en de dader, maar vooral ook op de rol van de omstanders. Want zij spelen ook een belangrijke rol: als het minder normaal wordt om te filmen en te delen, verliest dit soort gedrag ook zijn kracht.
Daarnaast vraagt dit ook iets van volwassenen. Niet alleen reageren als het misgaat, maar eerder in gesprek gaan over het online gedrag van jongeren en waarom ze bepaalde keuzes maken. Begrip voor de sociale context is daarin net zo belangrijk als duidelijke grenzen stellen.’
Is jouw kind dader of slachtoffer in een geweldsvideo? Dit kun je als ouder doen (Pointer)
Eerdere edities van Internetsafari:
- Internetsafari #31: Factvideo’s zoals stitch incoming, factcheck en meer
- Internetsafari #30: 2026 is the new 2016
- Internetsafari #29: Terugblikken (2025 wordt mijn jaar)
- Internetsafari #28: New Cage
- Internetsafari #27: Wij eisen de nacht op: jongeren over onveiligheid op straat en femicide
- Internetsafari #26: Post-travel blues
- Internetsafari #25: Labubu
- Internetsafari #24: GGZ kijken we mee?
- Internetsafari #23: #eindexamens2025
- Internetsafari #22: AI-poppetjes
- Internetsafari #21: Snackbakjes
- Internetsafari #20: de Bankzitters
- Internetsafari #19: TikTok Ban
- Internetsafari #18: We listen, we don’t judge
- Internetsafari #17: Hopecore
- Internetsafari #16: P. Diddy
- Internetsafari #15: Welke (domme) trends en virals vielen op? – Jubileum editie
Meer over jongeren?
Al sinds 1999 helpt Youngworks organisaties om jongeren beter te begrijpen en bereiken. Met een team van onderzoekers, adviseurs en trainers vertalen we inzichten over jongeren naar concrete strategieën en interventies. Of het nu gaat om studiekeuze, arbeidsmarkt, motivatie of gedragsverandering we helpen je begrijpen wat jongeren beweegt en hoe je daar effectief op inspeelt.
Onze kennis delen we via blogs, longreads en boeken voor iedereen die werkt aan de toekomst van jongeren.
Wil jij je met collega’s verdiepen in dit onderwerp? Neem dan zeker contact met ons op.